Novial

De Wikipedia, le encyclopedia libere
Saltar a: navigation, cercar
Novial (Novial)
Create per: Otto Jespersen in 1928
Contexto:
Parlate in: Nulle (in omne le mundo)
Regiones:Parlate in: Nulle (in omne le mundo)
Periodo: {{{periodo}}}
Personas: Nulle
Position: Non in Top 100
Scriptura:
Typologia:
Phylogenese:

Lingua auxiliar international
 Novial
  
   
    
     
      
       

Statuto official
Nationes: nulle
Regulate per: Illo non es regulate
Codices de position
ISO 639-1 nulle
ISO 639-2 art
ISO 639-3 nov  (en)
SIL   (en)
SIL {{{sil2}}}
Extracto in lingua
Declaration universal del derectos del homine - Art.1
Le Patre Nostre
{{{extracto2}}}
Translitteration
Lingua - Lista de linguas - Linguistica
Le logo de Wikipedia Visita le Wikipedia in [[::|Novial]]!
Question mark 3d.png
Lingua incognite


Novial es un lingua auxiliar international publicate per Otto Jespersen in 1928.

Grammatica[modificar | modificar fonte]

Pronomines personal, subjecto e objecto[modificar | modificar fonte]

Persona Interlingua (nominativo) Interlingua (accusativo) Novial
Prime singular io me me
Secunde singular tu te vu
Tertie singular (mascule) ille le lo
Tertie singular (feminine) illa la la
Tertie (commun) illo lo le
Tertie singular (neutre) illo lo lu
Impersonal on uno on
Prime plural nos nos nus
Secunde plural vos vos vus
Tertie plural (mascule) illes les los
Tertie plural (feminine) illas las las
Tertie plural (commun) illos los les
Tertie plural (neutre) illos los lus

Nota que in novial le pronomines nominative e accusative son identic.

Le normal ordine de parolas es subjecto-verbo-objecto, como in lingua anglese. Dunque, le objecto require esser marcate pro distinguer lo ex le subjecto:

  • me observa vu – "Io observa te"
  • vu observa me – "Tu observa me"

Le adjectivos possessive personal son formate ab le pronomines per addition -n o post un consonante -en. Isto es, de facto le possessivo del pronomine men significa e "mi" e "mie" ("de me"): E.g.:

  • "Mi can" = Men Hunde
  • "Le can es mie" = Li Hunde es men

Possession pote tamben exprimite con le pronomine de: de me, de vu, etc.

Persona Interlingua Novial
Prime singular mi/mie men
Secunde singular tu/tue vun
Tertie singular (mascule) su/sue lon
Tertie singular (feminine) su/sue lan
Tertie singular (commun) su/sue len
Tertie Singular (neutre) su/sue lun
Impersonal su/sue onen
Prime plural nostre nusen
Secunde plural vostre vusen
Tertie plural (mascule) lor/lore losen
Tertie plural (feminine) lor/lore lasen
Tertie plural (commun) lor/lore lesen
Tertie plural (neutre) lor/lore lusen

Verbos[modificar | modificar fonte]

Formas de verbo nunquam cambia con persona o numero. Le plus multe tempores, modos e voces de verbo son exprimite con verbos auxiliar precedente le forma de radice del verbo principal. Le auxiliatores seque ordine de parolas identic como le anglese equivalente. Le pronomines son indicate con parentheses e son date pro intentiones de exemplo.

Grammatica Interlingua Novial
Infinitivo proteger protekte
Presente (io) protege (me) protekte
Presente perfecte (io) ha protegite (me) ha protekte
Passato (io) protegeva (me) did protekte o (me) protekted
Passato perfecte (io) habeva protegite (me) had protekte
Futuro (io) protegera (me) sal protekte o (me) ve protekte
Futuro perfecte (io) habera protegite (me) sal ha protekte o (me) ve ha protekte
Futuro in le passato (io) vadeva proteger (me) saled protekte
Conditional (io) protegerea (me) vud protekte
Conditional perfecte (io) haberea protegite (me) vud ha protekte
Imperativo del prime persona Que (io) protege! Let (me) protekte!
Imperativo del secunde persona protege! protekte!
  • Participio presente active: protektent – "protegente"
  • Passive participio passate: protektet – "protegite"

Novial clarmente distingue le passive de devenir e le passive de esser. In lingua anglese le formas son frequentemente identic, usante le verbo auxiliar esser sequite per le participio passate. Totevia, le passive de devenir es tamben frequentemente exprimite con le verbo devenir le qual es usate in le exemplos in basso.

Le voce passive de devenir es formate con le auxiliator bli sequite per le forma de radice de verbo.

Grammatica Interlingua Novial
Infinitivo devenir protegite bli protekte
Presente (io) deveni protegite (me) bli protekte
Presente perfecte (io) ha devenite protegite (me) ha bli protekte
Passato (io) deveniva protegite (me) blid protekte
Passato perfecte (io) habeva devenite protegite (me) had bli protekte
Futuro (io) devenira protegite (me) sal bli protekte o (me) ve bli protekte
Futuro perfecte (io) habera devenite protegite (me) sal ha bli protekte o (me) ve ha bli protekte
Futuro in le passato (io) vadeva devenir protegite (me) saled bli protekte
Conditional (io) devenirea protegite (me) vud bli protekte
Conditional perfecte (io) haberea devenite protegite (me) vud ha bli protekte
Imperativo del prime persona Que (io) deveni protegite! Let (me) bli protekte!
Imperativo del secunde persona deveni protegite! bli protekte!

Le voce passive de esser es formate con le auxiliator es sequite per le participio passate passive (thema + -t).

Grammatica Interlingua Novial
Infinitivo esser protegite es protektet
Presente (io) es protegite (me) es protektet
Presente perfecte (io) ha essite protegite (me) ha es protektet
Passato (io) esseva protegite (me) did es protektet o (me) esed protektet
Passato perfecte (io) habeva essite protegite (me) had es protektet
Futuro (io) essera protegite (me) sal es protektet o (me) ve es protektet
Futuro perfecte (io) habera essite protegite (me) sal ha es protektet o (me) ve ha es protektet
Futuro in le passato (io) vadeva esser protegite (me) saled es protektet
Conditional (io) esserea protegite (me) vud es protektet
Conditional perfecte (io) haberea essite protegite (me) vud ha es protektet
Imperativo del prime persona Que (io) esse protegite! Let (me) es protektet!
Imperativo del secunde persona esse protegite! es protektet!

Articulos[modificar | modificar fonte]

Le articulo definite es li le qual es invariante. On usa lo como in lingua anglese.

Il non ha articulo indefinite, ben que on pote usar un (un).

Substantivos[modificar | modificar fonte]

Le substantivo plural es formate per adder –s al singular (-es post un consonante).

Le accusativo es generalmente identic al nominativo ma pote optionalmente esser marcate con le fin -m (-em post un consonante) con le plural essente -sem (-esem post un consonante) o con le preposition em.

Le genitivo es formate con le fin -n (-en post un consonante) con le plural essente -sen (-esen post un consonante) o con le preposition de.

Altere casos son formate con prepositiones.

Adjectivos[modificar | modificar fonte]

Tote adjectivos fini in -i, ma isto pote esser rejectate si il es facile bastante a pronunciar e il non essera confusion causate. Adjectivos precede le substantivo qualificate. Adjectivos non concorda con le substantivo ma pote esser date fines de substantivo si il non es substantivo presente pro reciper los.

Adverbios[modificar | modificar fonte]

Un adjectivo es convertite a un adverbio correspondente per adder -m post le -i fin del adjectivo.

Specimenes[modificar | modificar fonte]

Nusen Patro[modificar | modificar fonte]

Nusen Patro kel es in siele, mey vun nome bli sanktifika, mey vun regno veni, mey vun volio eventa sur tere kom in siele. Dona a nus disidi li omnidiali pane, e pardona a nus nusen ofensos kom anke nus pardona a nusen ofensantes, e non dukte nus en li tento ma fika nus liberi fro li malum.

Un objetione[modificar | modificar fonte]

Un objetione kel bli ofte fa konter konstruktet lingues es ke les pove nulitem es tam boni kam li natur-lingues. (O. Jespersen)

Opiniones[modificar | modificar fonte]

Ingvar Stenström[modificar | modificar fonte]

Mi prime reaction vidente Novial esseva probabilemente simile a illo de multe alteres: Que es isto? Non Ido que es un obvie filio illegitime de Eo. Ni Occ., -- proque non immediatemente comprensibile. Io ha justo perlegite 6 kilos de documentos in e re Novial, correspondentia e tote le deliberationes del "Lingue-Jurie del Novialistes" que discuteva durante plure annos sub le direction de Sr. Valter Ahlstedt de Stockholm. Durante iste discussiones le lingua se cambiava tote le tempore e remaneva in un "stato liquide", certo un idioma plus perlaborate e apte que le original de Jespersen. Le "documentos final" es un grammatica de Novial per Alessandro Baietti e un altere, plus complete per Valter Ahlstedt, le persona sin dubita le plus qualificate. Sed durante ille annos on faceva nulle effortios pro organisar se e trovar assi un garantia que Novial superviverea. Le 2e guerra mundial poneva un fin definitive a Novial e ha debilisate Occidental irreparabilemente.

ab: Discurso al Conferentia International de Interlingua, Nederland 1989, imprimite in Interlinguistica e Interlingua: "Que pote nos apprender ab le alteres e ab lor experientias de un seculo?" p. 39-40 Ingvar Stenström.

Vide tamben[modificar | modificar fonte]

Ligamine externe[modificar | modificar fonte]