Grammatica de Interlingua

De Wikipedia, le encyclopedia libere
Saltar a: navigation, cercar

Le grammatica de Interlingua es un grammatica anglo-romanic simplificate. Illo es plus simple que le grammatica anglese o le grammatica del linguas romanic, germanic e slave. Parolas (terminos) essential son: tempore, genere, numero, persona, modo, morphema, partes del phrase, syntaxe, semantica, phonema, phonetica, phonologia. Illos son non explicate hic.


typos de parolas


Articulo[modificar | modificar fonte]

Le articulo definite es in omne casos "le", e le articulo indefinite es in omnes "un". Illo exhibi nulle accordo in forma con le substantivo sequente (non cambia se per numero - sia singular, sia plural - o per genere).

articulo definite articulo indefinite
le patre (sing.), le patres (pl.) un patre
le infante (sing.), le infantes (pl.) un infante
le amica (sing.), le amicas (pl.) un amica

Substantivo[modificar | modificar fonte]

Le grande majoritate del substantivos fini in un del vocales "-o" (fructo), "-a" (pagina), "-e" (libertate). "-o" occurre frequentemente. Quando le termination "-o" occurre in un parola que designa un esser masculin, le correspondente feminin pote esser representate per le mesme parola con le termination substituite per "-a". Le plural es formate per le addition de "-s". Si le substantivo ha final in un consonante le addition es "-es".

singular plural
fructo fructos
tempore tempores
planta plantas
generation generationes

Verbos[modificar | modificar fonte]

Le verbos in Interlingua non ha conjugation dependente del persona grammatical, ni in genere ni in numero ni in persona, solmente dependente del témpore grammatical. Tote le formas del verbo pro tote le pronómines personal io, tu, ille, illa, illo, nos, vos, illes, illas, illos es identic secundo le tempore grammatical destinite. Le verbos in Interlingua fini a "-r" a infinitivo, e fini con "-a", "-e", o "-i" a presente, e le duo participios se forma con le fin "-te" e "-nte respective -ente (-ir verbo)".

Pro le tres specimenes parlar (-ar verbo), vider (-er verbo), audir (-ir verbo) le septe formas essential pro le modos e témpores simple e le duo participios es como sequente:

formas essential del verbos
Tempore finales -ar verbos -er verbos -ir verbos
Infinitivo -r parlar vider audir
Presente parla vide audi
Passato -va parlava videva audiva
Futuro -ra parla vide audi
Conditional -rea parlaréa videréa audiréa
Participio presente -(e)nte parlante vidente audiente
Participio passate -te parlate vidite audite
*Pro alternative, formas composite, vide Compound tenses.

Le intention del IALA esseva, que Interlingua sia, essentialmente, regulari, simple a apprender e inseniar e le "medio" del linguas principal de origine europee romanic.

Pro cata formas del tempores del verbo (activo e passivo), hic pro le modello crear (-ar verbo), vide le formas sequente:

\ activo simple
persona
Infinitivo Presente Passato Futuro Conditional
io, tu, ille, illa, illo
nos, vos, illes, illas, illos
crear crea creava crea crearéa
\ activo ...
Inf. perfecte Pres. perfecte Pass. perfecte Fut. perfecte Cond. perfecte
io, tu, ille, illa, illo
nos, vos, illes, illas,, illos
haber create ha(be) create habeva create haberá create haberéa create

In practico on usa es in vice de esse, será in vice de esserá. Sia es le breve forma del imperativo de esser. Practico tamben es usar son in vice de esse, se le persona grammatical es plural, e usar era in vice de esseva.

Passivo[modificar | modificar fonte]

passivo = voce passive
\ passivo simple
Infinitivo Presente Passato Futuro Conditional
io, tu, ille, illa, illo
nos, vos, illes, illas, illos
esser create es(se) create esseva create (es)será create esseréa create
\ passivo ...
Inf. perfecto Pres. perfecte Pass. perfecte Fut. perfecte Cond. perfecte
io, tu, ille, illa, illo
nos, vos, illes, illas,, illos
haber essite create ha(be) essite create habeva essite create haberá essite create haberéa essite create

Concernente le qualquanto plus difficile formas de passivo (voce passive), vide hic: Formas del passivo, comparation Interlingua e Novial

Adjectivos[modificar | modificar fonte]

Le grande majoritate del adjectivos fini in le vocal "-e" (delicate, parve), o in un del consonantes -l, -n, -r, -c (natural, equal, american, par, cyclic). Adjectivos placiate immediatemente presso un substantivo seque le substantivo (normal e le plus frequente). Le adjectivo ha nulle inflexion o accordo adjectival. (Le parve femina es belle. Parve feminas es belle.) Grados de comparation de adjectivos es exprimite per le adverbios plus e minus.

adjectivo comparativo superlativo
grande plus grande le plus grande
grande major maxime
parve minor minime
bon melior optime
bon minus bon le minus bon
mal pejor pessime

Adverbios[modificar | modificar fonte]

Un adverbio es un parola, que da plus de informationes re un verbo, un adjectivo o un altere adverbio. Pro formar adverbios -mente es addite al adjectivo:

  • normal - normalmente, recente - recentemente

Si le ultime littera del parola es un -c, on adde -amente:

  • public – publicamente, ric – ricamente [1]

p.ex.: ubi?, hic, ibi, la, illac; quando?: ora, nunc, tosto, postea, antea, pois, heri, hodie, deman, jammais, olim, quandocunque, frequentemente, sovente, rarmente, intertanto, nunquam, non jammais; como?: assi, si, altere, tal(mente), ben, quanto?: tanto, multo, poco, pauco, aliquanto, plus, minus; tamen, dunque

Adverbios interrogative[modificar | modificar fonte]

p.ex.: ubi, quando, quanto, como, proque, perque

Pronomines[modificar | modificar fonte]

Un pronomine (pronunciate pronómine) es un parola que es usate in vice de un substantivo o pro repeter un persona o cosa o pro concreter le persona o le cosa (p.ex. le demonstrativos e le indefinitivos usate como adjectivos).

Pronomines personal, reflexive e possessive[modificar | modificar fonte]

Pronomines personal, reflexive e possessive – singular
Persona Genere Nom. Pre. Obj. Refl. Possessive
Prime io me mi, mie
Secunde tu te tu, tue
Tertie masculin ille le se su, sue
feminin illa la
neutral illo lo
Pronomines personal, reflexive e possessive – plural
Persona Genere Nom. Pre. Obj. Refl. Possessive
Prime nos nostre
Secunde vos vostre
Tertie masculin illes les se lor, lore
feminin illas las
neutral illos los

Pronomines demonstrative[modificar | modificar fonte]

Demonstrativos
Rolo Numero Genere Proximate Remote
Adjective iste ille
Pronomine Sing. masculin iste (ille)
feminin ista (illa)
neutral isto (illo)
Plur. masculin istes (illes)
feminin istas (illas)
neutral istos (illos)

Pronomines indefinite[modificar | modificar fonte]

p.ex.: on; nulle, álicuno, álique=qualcosa, omne, cata, tal, ulle, mesme, altere, uno, una; plure, multe; nihil

Pronomines interrogative e relative[modificar | modificar fonte]

Qui... pro personas e que...? pro cosas;

qual (adjective) ; como pronomine relative: le qual,

Numerales[modificar | modificar fonte]

Un numeral es un parola, que narra re le quantitate o le ordine de qualcosa. Il son numerales pro le numeros cardinal e alteres, exemplemente pro le numeros ordinal, iterative, multiplicative, distributive, ...

Plus information re numerales vide: (en:) (es:) (fr:) (de:)

Numerales cardinal[modificar | modificar fonte]

Hic exemplos pro le numerales pro le numeros cardinal:

1 un, 2 duo, 3 tres, 4 quatro, 5 cinque, 6 sex, 7 septe, 8 octo, 9 novem, 10 dece, 11 dece-un, 12 dece-duo, 13 dece-tres, ..., 20 vinti, 21 vinti-un, 30 trenta, 40 quaranta, 50 cinquanta, 60 sexanta, 70 septanta, 80 octanta, 90 novanta, 100 cento, 101 cento-un, 110, cento-dece, 111 cento-dece-un, 200 duo centos, 201 duo centos un, 1000 mille, 2000 duo milles, 1.000.000 million, 2.000.000 duo milliones, 1.000.000.000 milliardo, 2.000.000.000 duo milliardos

Numerales ordinal[modificar | modificar fonte]

1-me prime, 2-nde secunde, 3-te tertie, 4-te quarte, 5-te quinte, 6-te sexte, 7-me septime, 8-ve octave, 9-ne none, 10-me decime, 11-me dece-prime

Numerales alteres[modificar | modificar fonte]

Per exemplo: un toto, un medie parte, 1/3 un tertio, 1/4 un quarto, 1/5 un quinto, 1/6 un sexto, 1/7 un septimo, 1/8 un octavo, 3/8 tres octavos, 1/10 un decimo, 7/10 septe decimo, 1/100 un centesimo;

simple, duple, triple, quádruple, quíntuple, séxtuple, séptuple, óctuple, nónuple, décuple, céntuple;

decena, dozena, vintena, centena, millena;

Prepositiones[modificar | modificar fonte]

Un preposition es un parola, que es usate ante un substantivo o pronomine pro crear un relation con altere parolas (personas o cosas abstracte o concrete). Per exemplo: a, ab, ante, apud, a causa de, circum, como (?), concernente, con, contra, de, desde, detra, dum, durante, ex, excepte, extra, foras, in, infra, inter, intra, juxto, malgrado, per, post, presso, preter, pro, re, salvo, secundo, sin, sub, super, sur, trans, a transverso (de), ultra, usque, verso, via, ...

Conjunctiones[modificar | modificar fonte]

Per exemplo: ante que, assi que, benque, ben que, como, como si, depost que, desde, dum que, dum intertanto, [dunque???], durante que, e, e ... e, esque (particula interrogative), ma, malgrado que, de maniera que, a mesura que, de modo que, nam, ni ... ni, nonobstante (que), o, o ... o, post que, proque, quando, quandocunque, que, sed, si, si, de sorta que, tanto … quanto, in tanto que, tanto plus que, tanto que, vice que, viste que, ...

| ante que | ben que | como | depost que | desde | dum (~ que?) | durante que | e | e ... e ... | esque | dum intertanto | ma | malgrado que | de maniera que | a mesura que | de modo que | nam | ni ... ni ... | nondum (~ que?) | o | o ... o ... | perque | postquam | proque | quando | quandocunque | que | quia (conj.???) | sed | de sorta que | si | vice (~ que) | viste que

Interjectiones[modificar | modificar fonte]

Como exemplemente adjuta!, oh!, ah!, aua!, gratias!, si!, no!, certe!, ecce!, ab!, pfui!

Referentias[modificar | modificar fonte]

  1. el Interlingua - dictionario basic, Th. Breinstrup e I. Notarstefano (red.), p. 6-7, UMI, 2011, 256 pp., ISBN 978-2-36607-000-2

Vide etiam[modificar | modificar fonte]

Derivation de parolas in interlingua
Formation de parolas derivate regularmente
Facile a leger in interlingua (pro trovar textos sufficemente facile)
Quadro Europee Commun de Referentia re Linguas, scala e nivellos de capabilitate del acquisition del lingua

Ligamines externe[modificar | modificar fonte]

Ambox rewrite gold.svg