Esperanto
De Wikipedia, le encyclopedia libere
| Esperanto (Esperanto) † | |
|---|---|
| Create per: | L.L. Zamenhof in 1887 |
| Parlate in: | 120 paises del mundo |
| Personas: | de 100000 a 3 milliones (como secunde lingua) |
| Position: | non in top 100 |
| Typologia: | SVO |
| Filogenese: |
Lingua artificial |
| Statuto official | |
| Nationes: | (proponite per le Moresnet e usate per le Republica Esperantista del Insula del Rosas) |
| Regulate per: | Akademio de Esperanto |
| Codices de position | |
| ISO 639-1 | eo |
| ISO 639-2 | epo |
| ISO 639-3 | epo (en) |
| Extracto in lingua | |
| Declaration universal del derectos del homine - Art.1 Ĉiuj homoj estas denaske liberaj kaj egalaj laŭ digno kaj rajtoj. Ili posedas racion kaj konsciencon, kaj devus konduti unu al alia en spirito de frateco. Nomines - Adjectivos - Adverbios - Verbos - Plurales - Accusativo |
|
| Lingua - Lista de linguas - Linguistica | |
Esperanto es le lingua le plus famose del linguas auxiliar. Illo esseva create per le oculista polonese Ludwik Lejzer Zamenhof in 1887 pro esser un lingua secunde universal pro promover le pace mundial. Le nomine del lingua Esperanto deriva del verbo esperi ("sperar"), e del pseudonymo sub que Zamenhof publicava su lingua.
Le lingua monstra characteristicas que pareva simple apprender e usar al Zamenhof, e combina un grammatica simple e phonologia polonese con un vocabulario agglutinative basate in germano, anglese, e italiano, con un pauc altere contributiones de altere linguas. Post 10 annos de travalio, in que Zamenhof creava e abandonava plure designos, Zamenhof publicava le version final del lingua in su prime libro, Unua Libro ([le] Sol Libro o [le] Principe Libro), in 1887. Ben que quando illo esseva create, le Esperanto sol esseva un lingua non notabile del era auree del lingua auxiliar, cresceva rapidemente in popularitate, e reimplaciava su plus usate predecessor, Volapük, como le prime successo del era.
Hodie, illo es usate regularmente per circa 100.000 personas in tote le mundo, e innumerabile milliones ha essayate apprender le lingua o lo usa irregularmente. Plus notabilemente, il ha alicun parlatores natal del lingua, le filios e filias de esperantistas qui possedeva in commun nulle lingua altere que Esperanto. Centos de libros e alicun films habe essite traducite al Esperanto, e le lingua esse mentionate con plure connotationes in plure altere medios.
Contento |
[modificar] Historia
Le prime lingua que poteva esser nominate "esperanto" non esseva le lingua como illo es usate hodie, sed un lingua furtive usate per le juvene Zamenhof con su amicos. Illo esseva basate in su observationes re le complexitates del russo e latino, e le simplicitate del verbo anglese e le usage del suffixos pro reducer le apprender de memoria. A su dece-none anniversario, ille annunciava a su amicos (con qui il ha inseniate le lingua) que celle die esseva le nascentia del lingua como un lingua auxiliar international: su Lingwe universala.
Depost que su nascentia Zamenhof laborava in su lingua del annos 1870 al medio del annos 1880. In iste tempore, ille essayava publicar alicun vices, sed le censores del czar non lo permitteva, e su prime obras in le lingwe universala esseva ardite per su patre. Comocunque, ille non esseva stoppate per iste reversos del fortuna; ille jam faceva correspondentia in le proto-esperanto con su amicos, e traduceva le Biblia e le obras de William Shakespeare. Su traductiones e correspondentia dava usage practic al lingua, al fin ille poteva publicar su lingua publicamente.
Le prime libro publicate in esperanto esseva le Unua Libro, un manual al vocabulario e grammatica del lingua, publicate in Varsovia in 1887. Le pseudonymo de Zamenhof, Esperanto, multo tosto se converteva in le nomine del lingua per se.
[modificar] Sub totalitarianismo
Esperanto attraheva le suspicion de plure statos totalitarian, specialmente in Germania Nazi, Japon Imperial e le Union Sovietic sub Joseph Stalin.
In Germania, il habeva motivation additional a persequer al Esperanto proque Zamenhof esseva judee. In su libro, Mein Kampf, Hitler mentionava Esperanto como un lingua que esseva usate per un conspiration judee international quando illo habeva dominate al mundo. Esperantistas esseva matate durante le Holocausto, e le familia de Zamenhof esseva particularmente cercate pro execution.
In le prime annos del Union Sovietic, Esperanto esseva date un mensura de appoio governamental, e un official Association Sovietic del Esperanto esseva create. Postea, in le anno 1937, Stalin reverteva iste politica. Ille denunciava Esperanto como "le lingua de spias" e mandava Esperantistas esser exiliate o executate. Le usage de Esperanto esseva, effectivemente, barrate usque a 1956.
[modificar] Usage official
Esperanto nunquam ha essite le lingua official de un pais recognoscite; sed, il habeva duo essayos serie pro facer Esperanto le lingua official. Le prime esseva Moresnet, un stato proponite. Quian Xuantong, un linguista chinese, proponeva le reimplaciamento del chinese per Esperanto. Un micronation, le Republica Esperantista del Insula del Rosas, usava Esperanto como su lingua official in 1968. Hodie, il etiam habe un movimento pro facer Esperanto le lingua official del Union Europee.
Le fortias armate del SUA publicava libros de phrases in Esperanto, pro esser usate in jocos de guerra per su "fortias aggressor."
Esperanto esse le lingua de plure organisationes international non-lucrative, como Sennacieca Asocio Tutmonda. Iste organisationes frequentemente habe le scopo specific de promover le Esperanto. Esperanto esse etiam le prime lingua de un universitate, le Academia International del Scientias in San Marino.
[modificar] Grammatica
Le grammatica in Esperanto esse assatis simple, specialmente quando comparate con le linguas national in que illo esseva basate. Il esse frequentemente dicite que il sol habe decesex regulas; ben que in realitate non es tanto simple, le grammatica de Esperanto esseva create pro esser plus regular.
Cata radice in Esperanto habe un del tres typos: substantivo, verbo, e adjectivo. Le substantivos cambia in ordine e numero, le adjectivos cambia pro harmonisar con le substantivo que illes modifica, e le verbos cambia pro notar le tempore; in cata caso solmente le syllaba final cambia (e nunquam le consonante initial). Verbos in Esperanto etiam habe un distinction inter transitive e non transitive in su radice. Adverbios esse tractate como radices adjectival (con un unic exceptiones), e tote le particulas esse unic.
Le conclusiones del substantivo (e del adjectivos que concorda con illos) esse -j- pro un plural, e -n pro marcar le objecto directe. Adjectivos usate como adverbios se fini con -e. Le conclusiones del verbo esse -i pro infinitivo, -as pro presente, -is pro passato, -os pro futuro, -us pro conditional, e -u pro commandos.
Le grammatica de esperanto esse multo agglutinative, inspirate per russo e german. Esperanto habe circa 40 suffixos e prefixos official, sed como usate hodie illo ha altere parolas usate como affixos, como vir- (masculin), -simil (simile a), e alteres. Cata uno del prefixos e suffixos etiam pote esser usate como un radice (e ergo habe un typo), e le sonos del suffixos e prefixos non esse unic al unitates grammatic. Le usage de un suffixo generalmente cambia le typo del radice.
[modificar] Orthographia
Esperanto se scribe con le alphabeto roman, minus le litteras q, w, x, y e plus sex litteras accentuate create per Zamenhof:
Le litteras ha valores assatis equivalente al alphabeto phonetic international, salvo que c = /ts/, ĉ = /tʃ/, ĝ = /dʒ/, ĥ = /x/, ĵ = /ʒ/, ŝ = /ʃ/, e ŭ = /w/. In su obras, Zamenhof diceva que le Esperanto debe esser pronunciate "como italiano."
Le litteras accentuate es un fonte de objection contra le lingua [1]. Zamenhof mesme, pensante al difficultate de trovar typos pro le impression del characteres special, permitteva un orthographia alternative que substitue le litteras con accento circumflexe per lor equivalentes nude sequite del littera h (p.ex., ĉ → ch), e le ŭ per un simple u nude. Le projecto reformative Ido adopta un modification de iste orthographia como orthographia normative.
Comparate con le majoritate de su linguas de fonte, Esperanto habe un numero inusual de gruppos de consonantes, multo como anglese. Radices pote haber usque a tres consonantes in le position initial (stranga, estranie) o quatro consonantes in le position medie (instrui, inseniar). Consonantes in le position final esse assatis rar, proque le majoritate del radices se fini con un vocal, sed le elision del vocal final in le agglutination de radices pote formar combinationes de quatro o plus vocales.
In le internet, le limitationes de ASCII e le ambiguitate del combinationes de litteras con "h" induceva al creation de altere orthographias alternative, del quales le plus popular es le systema x (ĉ → cx). Le crescente popularisation de Unicode rende le systemas alternative plus e plus obsolete, sed ancora non completemente: mesmo si quasi tote le esperantistas usante computatores pote leger le litteras accentuate gratias a Unicode, pro scriber il es necessari obtener un software special que pote tractar le x como le secunde clave de un character.
[modificar] Ordine
Le ordine del phrases esse un pauc plus libere que in le linguas de fonte, gratias al natural del lingua. Objectos directe e subjectos esse marcate per su conclusiones, e verbos esse unic in que illes esse le sol cosas que se fini con -u o -s; ergo, in phrases simple, le tres basic partes de un phrase pote esse ponite in qualcunque ordine. Gratias al linguas fonte del Esperanto, le ordine usual esse subjecto-verbo-objecto (SVO); sed iste esse un propension, non un regula.
Il habe alicun cosas que habe un location fixate. Le articulo la, le demonstrativos, e le prepositiones semper se va ante del substantivo que illo modifica, e nulle altere substantivo pote intervenir. Similarmente, conjunctiones e le negativo ne (non) habe que esser ante del proposition que illos modifica.
[modificar] Phonologia
Le 22 consonantes del Esperanto esse basate in le phonologia polonese[2]:
| Bilabial | Labiodental | Alveolar | Postalveolar | Palatal | Velar | Glottal | ||||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Nasal | m | n | ||||||||||||
| Plosive | p | b | t | d | k | g | ||||||||
| Affricate | ts | tʃ | dʒ | |||||||||||
| Fricative | f | v | s | z | ʃ | ʒ | x | h | ||||||
| Trillate | r | |||||||||||||
| Approximante | l | j | ||||||||||||
Esperanto usa le cinque vocales "classic" del latino, que esse etiam usate per swahili, japonese e italiano.
[modificar] Vocabulario
Le prime vocabulario de Esperanto esseva definite per le obra Lingvo internacia, publicate per Zamenhof in 1887. Iste libro listava 900 radices e cerca 40 affixos, que pote esser usate pro crear un plen vocabulario. In 1894, Zamenhof publicava le prime dictionario in Esperanto, le Universala Vortaro, con un plus plen lista de radices. Iste formas esse le sol official parolas in Esperanto.
Le lingua de Esperanto etiam permitte le creation de parolas non-official, principalmente (sed non solmente) del linguas de Europa. Le terminos etiam ha cambiate in usage; per exemplo, le parola muso ("mus, mure") ha ganiate le significantia de un mouse de computatores, basate in le usage del vocabulo in anglese. Iste esse frequente; per exemplo, esse plus e plus frequente que usar adjectivos como verbos (Mi estas varma vs. Mi varmas; ambe dice "Io esse calide").
Un affixos non habe un significantia fixate, e pote significar plure cosas dependente del radice a que esse affixate. Per exemplo, le suffixo -um- significa que le termino derivate esse relatate in alicun maniera al radice, e le prefixo mal- significa que le termino derivate esse le opposite, sed il non defini exactemente que esse le "opposito". Pro isto, on debe apprender cata forma derivate separatemente, sed isto permitte que le lista de affixos esse pauc.
[modificar] Modificationes
Plure personas habe respondite al criticas del Esperanto pro crear su proprie version del lingua. Iste versiones modificate de Esperanto esse nominate Esperantidos, que litteralmente significa filio de Esperanto. Le plus notabile esperantido esse Ido, un lingua auxiliar per Louis Couturat e inspirate per le Esperanto Reformate per Zamenhof (un revision major que ultimemente esseva rejectate per Zamenhof mesme).
Le majoritate del revisiones del esperanto esseva create in le era auree del lingua auxiliar, post del successo notabile del lingua e ante le Prime Guerra Mundial. Un linguista[3] remarcava re le deces de revisiones de esperanto create ante del anno 1958; e un lista moderne que sol include "notabile" esperantidos habe plus que un cento in 2009[4].
Il etiam habe alicun cambios con le scopo de facer Esperanto plus usabile pro un gruppo mundial. Isto include simple additiones (como Riismo), cambios minor (como Esperanto Sin Flexione per Rick Harrison), e recreationes complete de vocabulario e grammatica (como Bonjang, influite per indonesian e swahili). Iste modificationes varia in comprehensibilitate; per exemplo, Riismo quasi esse Esperanto mesme, sed Esperanto Sin Flexione esse plus differente, ma pote esser comprendite per quicunque qui comprende Esperanto.
[modificar] Cultura de Esperanto
Le cultura del esperantistas habe su proprie cultura, basate in le typos de persona qui promove un lingua mundial. Il habe plure typos de persona qui usa Esperanto in plure paises, e illos ha create su proprie subcultura, con su proprie obras e tendentias.
[modificar] Conventiones
Un avantage que Esperanto habeva ante que plure de su competitores esseva conventiones. Initiante in 1905, le plus grande esse le Universala Kongreso de Esperanto (Convention Universal del Esperanto), que habeva 688 assistentes in su prime convention in Boulogne-sur-Mer, Francia. Iste cresceva al maximo de 5946 (in 1987 in Varsovia, Polonia), e hodie attrahe circa 2000 personas.
Le Convention Universal del Esperanto non esse le sol convention que esse tenite regularmente. Le Internacia Junulara Kongreso regularmente attrahe centos de juvenes, e plure organisationes national habe su proprie conventiones regular; iste conventiones national pote attraher deces o centos de esperantistas.
[modificar] Films
Esperanto ha essite usate in films pro varie rationes. Iste films usualmente usa Esperanto non pro promover le lingua, sed a causa del connotationes que le lingua habe.
Alicun vices, Esperanto esse usate pro indicar que le lingua esse un lingua "estranie", sin representar ethnicitate, sed sin le costa de inventar un nove lingua (como le lingua klingon). Le film The Great Dictator (1940) per Charlie Chaplin monstrava un ghetto judee; in illo, le signos del botecas usava nomines con le suffixo -ejo ("location de X") pro monstrar un "estranie" pais del Europa oriental sin usar un lingua particular del region. Le film Blade: Trinity lo usava pro le mesme ration, in un referentia al obras de Chaplin.
Le plus moderne films Gattaca (1997) e Street Fighter lo usava etiam gratias a su connotationes dictatorial de un lingua mundial, que conveniva le thema del films. Street Fighter lo usava pro dar al film un sentimento pseudo-communista e dictatorial, e Gattaca lo usava pro monstrar un sentimento fascista.
Il habe un pauc films que usa Esperanto como su sol lingua. Le plus famose esse Angoroj (1964) e Incubus (1965, famosemente con William Shatner). Illos non esse le sol films in Esperanto, e le lista include films independente como Gerta Malaperis.
[modificar] Religion
Esperanto habe un traduction de tote le libros sancte de tote le religiones importante, como le Biblia (Zamenhof, 1910), e le Koran (Iran, 1979). Le gruppo Baha'i Faith promove le Esperanto como un utensile pro le pace mundial, e le religion Oomoto crede que Zamenhof esseva un deitate. Le Federation Spiritista Brasilian promove Esperanto desde 1909[5]; le principal obras del Spiritismo es traducite; un texto allegatemente psychographiate dice que Esperanto esseva concipite per Zamenhof in le Mundo Spiritual ante incarnar[6]. Duo papas, Papa Ioannes Paulus II e Benedictus XVI, ha usate esperanto in su messages, urbi et orbi, al pascha e al Natal.
[modificar] Numero de parlatores
Un estimation del numero de parlatores de Esperanto esseva per Sidney S. Culbert, un professor de psychologia in le Universitate de Washington. Ille esseva un esperantista qui locava e probava le habilitates de parlatores de Esperanto in deces de paises trans venti annos. Culbert concludeva que inter 1 e 2 milliones de personas parla Esperanto al tertie nivello de habilitate del Foreign Service, "habilitate professional" (capace de communicar ideas assatis complexe sin hesitation, e comprender orationes, radio, etc.)[7] Infortunatemente, como Culbert nunquam publicate su resultatos intermediari de cata pais e area, il esse difficile mensurar independentemente le exactitude de su resultatos. Su estimationes pro le numeros de parlatores de un lingua esseva arrotundate al plus cerca million; ergo, le numero de parlatores de Esperanto esse 2 million. Iste figura appareva in le Ethnologue. Si iste figura esse exacte, cerca 0.03% del population del mundo parla Esperanto. Iste percentage non representa le scopo de un "lingua mundial" volite per Zamenhof, sed totevia representa un popularitate per cata altere lingua construite.
Marcus Sikosek (hodie Ziko van Dijk) ha defiate le figura de 1,6 million de parlatores como exaggeration. Ille estima que si le parlatores de Esperanto esse distribuite equemente in le mundo, on pote locar circa 180 parlatores de Esperanto in le citate de Cologne, Germania. Van Dijk loca sol 30 fluente parlatores del lingua in celle citate, e similarmente, minus que le numero expectabile de parlatores de Esperanto in citates frequentemente dicite que habe plus parlatores que normal de Esperanto. Ille etiam nota que il habe cerca 20000 parlatores del varie organisationes de Esperanto[8]. Ben que il habe plure parlatores de Esperanto qui non esse membros de ulle organisation, ille crede que esse improbabile que il habe plus que 50 parlatores de esperanto qui non esse in un organisation pro cata parlator in un organisation.[9]
Finnese linguista Jouko Lindstedt, un autoritate re parlatores natal de Esperanto, ha monstrate le lista sequente pro monstrar le proportiones de capabilitates in le communitate de Esperanto[10]:
- 1 000 sape Esperanto como su lingua natal;
- 10 000 lo parla con fluentia;
- 100 000 lo pote usar activemente;
- 1 000 000 lo pote comprender passivemente; e
- 10 000 000 lo ha studiate.
Con le absentia de data detaliate, il non esse possibile dicer le numero de parlatores con exactitude, sed le estimationes de Lindstedt esse date credibilitate.
[modificar] Software e technologia
Il habe un gruppo large de usatores de Esperanto qui ha create o traducite software a su lingua preferite. Ambe software e applicationes in linea ha essite traducite.
Duo systemas de operation notabile pote appoiar le Esperanto como un lingua de traduction. Le systema de operation copyleft Linux habe plure interfacies graphic, e le majoritate de celle interfacies habe essite traducite al Esperanto, mesmo del notabile programmas como Firefox[11] e OpenOffice.org. Le systema de operation, Windows Vista, etiam habe un localisation non official al esperanto[12]
Sitos web notabile etiam usa le Esperanto. Quasi tote le utensiles per Google habe traductiones complete al Esperanto, inclusive de programmas popular como GMail. Le sito web, dmoz, etiam habe un grande section de sitos in le lingua del Esperanto[13] Il etiam habe un encyclopedia web notabile disponibile in Esperanto: Wikipedia[14].
[modificar] Citationes
[modificar] Alexander Gode
Le esperantistas ha trovate lor fortia in un isolationismo linguistic. Malgrado que le material ex le qual Zamenhof construeva su lingua es occidental, ille tanto lo deformava in un structura schematic que le resultato deveniva un lingua solmente usabile per esperantistas. Le lingua ha finales classificatori, i.e. le littera final de omne substantivos debe esser o, de omne adjectivos illo debe esser a, e de omne adverbios e. Multe parolas esseva arbitrarimente prendite ab anglese, germano, francese, russo, polonese. Zamenhof introduceva un proprie serie de suffixos que repelle le multitude de formas international. Varie parolas e formas esseva inventate, p.ex. kial, tial, kiam, tiam, neniam, ĉiam, kiu, tiu, neniu, ĉiu, ĝi, ĝis, pri, tuj; le participios in -inta, -onta, -ita, -ota; le finales conjugational -as, -is, -os, -us, -u.
[modificar] Ingvar Stenström
Lo melior es sovente le inimico de lo bon. Le publico interessate in un L[ingua] universal debeva tosto constatar que E[sperant]o in omne respecto superava V[ola]p[ük]. Plus facile, un grande parte del vocabulario comprensibile a prime vista (o quasi) a occidentales. Schismos inter le Vp-istas esseva le altere factor que expulsava Vp ex le historia e iste periculo es inherente in qualcunque L artificial que debe proteger se per un "fundamento", necessarimente intoccabile ("netuŝebla"). Per isto nos debe constatar que le firme base de Eo per le proclamation del famose "fundamento" ha essite un factor positive garantiente le stabilitate necessari. Necuno apprenderea un L que riscarea esser alterate intra un o duo annos. In comparation con le historia centennial de Eo, le experientias del altere projectos de que nos poterea tirar conclusiones fructuose es minimal. Sed que nos reguarda Ido, Latino sine flexione, Novial e Mondial e sin ample commentarios! Lor tractos positive nos forsan pote imitar, repetibile sin consideration de isto. Lor errores nos debe evitar, sed io time que nos ha jam repetite multes de illos. (...) Si un L[ingua] auxiliar ha "succedite", isto es Eo. On pote haber opiniones diverse del metodos, sed obviemente alcunes se ha provate successose. Proque e como? Como mentionate illo veniva in le "juste" momento. Le Vp-istas habeva eveliate le interesse del mundo e nunc se presentava subito un lingua plus facile, mesmo in parte comprensibile. Zamenhof trovava certe adherentes qui immediatemente comenciava publicar magazines, con considerabile sacrificios personal de natura economic, e con enorme investimentos de tempore e labor. Lor enthusiasmo esseva contagiose, ubique se fundava clubs que serviva de scholas pro sempre nove adherentes. Contra attaccos illes stava unite, "La Sankta Afero" exigeva isto. Le schismas les fortificava, si non numericamente, tamen in le solidaritate que sempre cresce inter attaccatos. Le personalitate modeste sed indubitabilemente carismatic de Zamenhof functionava ben, le congressos deveniva locos de peregrinage annual, jam ab le prime assatis grande (688 participantes in Boulogne-sur-Mer 1905). Le grande firma Hachette de Paris divulgava le manuales e le litteratura que Zamenhof e jam multe alteres creava in original o traduceva. Isto es le characteristica del successo; le enthusiasmo e le prestessa a sacrificar se.
(Discurso al Conferentia International de Interlingua, Nederland 1989, imprimite in Interlinguistica e Interlingua: "Que pote nos apprender ab le alteres e ab lor experientias de un seculo?" p. 39—40, per Ingvar Stenström.)
[modificar] Specimenes
[modificar] Nostre Patre
Patro nia, kiu estas en la ĉielo,
Via nomo estu sanktigita.
Venu via regno,
plenumiĝu Via volo,
kiel en la ĉielo, tiel ankaŭ sur la tero.
Nian panon ĉiutagan donu al ni hodiaŭ.
Kaj pardonu al ni niajn ŝuldojn,
kiel ankaŭ ni pardonas al niaj ŝuldantoj.
Kaj ne konduku nin en tenton,
sed liberigu nin de la malbono.
[modificar] Jen ĝia teknika vojo
Jen ĝia teknika vojo: Starigi mondan kunordigon superdemokratan. Tio signifas farigi al la politika aktiveco gravan antaŭenpuŝon, kondukante ĝin for de ties primitivaj bazoj de sovaĝa konduto kaj cerba atrofio. Tio signifas inversigi la direkton de ĝi. Nome, ĉiam pli alta barbareco al ĉiam pli saĝa racieco, al vereco scienca, al respondeco superdemokrata, kontraŭ estigo de novaj barbaraĵoj.
[modificar] Notas
- ↑ http://ensjo.net/etc/sensupersigna.html
- ↑ (anglese) "Ranto": Phonologia de Esperanto
- ↑ (anglese) Pei, Mario. One Language for the World. New York: The Devin-Adair Company, 1958.
- ↑ "Categoria:Esperantidos" in le wikipedia del esperanto
- ↑ http://www.febnet.org.br/estudo/content,0,0,276,0,0.html
- ↑ http://www.febnet.org.br/file/11/762.doc
- ↑ Culbert, Sidney S. Tres litteras re le methodo usate per Culbert pro estimar le numero de parlatores de Esperanto, scannate e traducite al HTML per David Wolff. Parte de su lista de estimationes esseva non solmente pro le Esperanto, sed etiam pro tote le linguas de plus que 1 million de parlatores, publicate cata anno in le World Alamanac and Book of Facts.
- ↑ Alteres dice que il habe plus que 20000 in le organisationes de Esperanto in le mundo.
- ↑ Sikosek, Ziko M. Esperanto Sen Mitoj ("Esperanto sin Mythos"). Edition secunde. Antwerp: Flandra Esperanto-Ligo, 2003.
- ↑ Lindstedt, Jouko. "Re: Kiom?" (posta electronic). DENASK-L@helsinki.fi, 22 April 1996.
- ↑ (esperanto) Sito del traduction de Firefox
- ↑ (anglese) Custom Locales for Windows Vista/2008
- ↑ Categoria del Esperanto in dmoz.
- ↑ (esperanto) Wikipedia in Esperanto
[modificar] Ligamines externe
- http://www.esperanto-panorama.net/ — Portal pro sitos in Esperanto
- http://www.lernu.net — Cursos gratuite de Esperanto in differente linguas
- http://www.esperanto.net — Centro de information multilingue super Esperanto
- http://donh.best.vwh.net/esperanto.php — Un portal multo comprensive, con ligamines a sitos in Esperanto, e information super le lingua in anglese
- http://www.gxangalo.com — Portal de novas e actualitates in Esperanto
- (anglese) http://www.xibalba.demon.co.uk/jbr/ranto/ — Learn Not To Speak Esperanto: un compilation extensive de objectiones a Esperanto
