Uruguay

De Wikipedia, le encyclopedia libere
Saltar a: navigation, cercar
República Oriental del Uruguay
Bandiera de Uruguay}}} Insignia de Uruguay
Motto
Libertad o muerte (espaniol)
"Libertate o morte"
Hymno
Hymno National de Uruguay

Location de Uruguay
Capital
(e le major)
Montevideo
34°53′S 56°10′W / -34.883, -56.167
espaniol
Gruppos ethnic  88% blancos, 8% mesticios, 4% afro-uruguayanos[1]
Demonymo uruguayano (o «oriental»)
Governamento Republica presidential
 -  Presidente José Mujica
 -  Vice Presidente Danilo Astori
Independentia ab le Imperio de Brasil 
 -  Declaration 25 de augusto 1825 
 -  Recognition 28 de augusto 1828 
 -  Constitution 18 de julio 1830 
Area
 -  Total 176 215 km² (90e)
68 037 mi.² 
 -  Aqua (%) 1.5%
Population
 -  Estimation de 2009[1] 3 494 382 (131e)
 -  Censo de 2002 3 399 236 
 -  Densitate 19,8/km² (195e)
51,3/sq mi
PIB (PPA) Estimation de 2010
 -  Total $48 140 million[2] 
 -  Per capita $14 342[2] 
PIB (nominal) Estimation de 2010
 -  Total $40 714 million[2] 
 -  Per capita $12 130[2] 
Gini? (2007) 47.1[1] (medie
IDH (2010) Green Arrow Up Darker.svg 0.765[3] (alte) (52e)
Numerario peso uruguayan ($) (UYU)
Fuso horari UYT (UTC-3)
 -  Estate (DST) UYST (UTC-2)
Dominio de Internet .uy
Codice telephonic +598

Uruguay es un parve pais latinoamerican situate al bordo del Río de la Plata inter Brasil e Argentina. Uruguay es essentialmente de lingua espaniol, ma in le norte on parla dialectos mixte hispano-portugese. Le medietate del population habita in le capital, Montevideo. Le plen nomine del stato, Republica Oriental del Uruguay, es debite a su situation al ripa oriental del Río Uruguay, que se effunde in le Río de la Plata.

Photographia del Río de la Plata; le ripa al sinistra (norte) es Uruguay, cello al dextera (sud) es Argentina. Buenos Aires pote vider se clarmente in le basse dextera del photo; Montevideo es plus parve in le alte sinistra.

Illo es hodie un republica democratic. Le presidente es tanto capite del stato como capite del governamento. Uruguay es un del statos latinoamerican plus disveloppate, minus corrupte e plus progressive.

Historia[modificar | modificar fonte]

Le prime colonisatores de Uruguay esseva portugeses qui establiva Colonia del Sacramento trans le Río de la Plata de Buenos Aires (colonia espaniol) in 1680. Colonia del Sacramento constitueva tunc un defia al controlo espaniol de iste fluvio, essential pro le commercio verso le interior del America del Sud. Le colonos espaniol e portugese combatteva multo vices pro le controlo de Colonia del Sacramento e de Montevideo (fundate per le espanioles in 1726); ambe citates cambiava de controlo frequentemente. In 1811, Argentina deveniva independente; Brasil lo sequeva in 1822. Le nove potentias continuava lor rivalitate concernente le ripa oriental del Uruguay. Le Tratado de Montevideo, concluse inter Brasil e Argentina in 1828 con le appoio del Regno Unite, recognosceva le independentia de Uruguay, que deveniva un «stato tampon» separante le duo potentias.

Plaza de Toros, Colonia del Sacramento.
Interior del Cathedral de Montevideo, consecrate in 1804.

Rivalitate inter Brasil e Argentina continuava a influentiar le politicas interne del Republica Oriental. Truppas argentin assediava Montevideo durante 9 annos (1843-52). Intervention estranier in politica uruguayan provocava anque le Guerra del Triplice Alliantia (1864-1871), in qual Uruguay, Brasil e Argentina se coalisava contra le aggression de Paraguay.

Un forte immigration europee (italian, espaniol, german, etc.) al fin del seculo 19 ha transformate le demographia uruguayan. Montevideo cresceva rapidamente e deveniva un centro cultural cosmopolita; le pais disveloppava e commercio expandeva.

Al comenciamento del seculo 20, José Batlle y Ordóñez (presidente in 1903-7 e 1911-15) introduceva un serie de reformas de character socialista. In 1933, le presidente Gabriel Terra effectuava un colpo de stato e se faceva un dictator con sympathias fascista. Il habeva electiones de nove in 1938. Uruguay esseva neutre durante le Secunde Guerra Mundial salve un adhesion tardive al alliatos in 1945.

Conditiones economic deteriorava al fin del annos 1950. In le annos 1960, un gruppo de guerrilleros urban, le Tupamaros, comenciava a robar bancas pro distribuer le pecunia al povres. Le presidente Jorge Pacheco essayava de restablir controlo, declarante un stato de urgentia in 1968. In 1973, post disfacer sanguinarimente le Tupamaros, le governamento cedeva controlo al fortias armate. Democratia non reveniva ante 1984.

Inter 1985 e 2004, Uruguay esseva governate per un serie de presidentes de dextera e centro-dextera. Le sinistra ganiava le electiones presidential de 2004 e 2009. Le presidente electe in 2009, José Mujica, es un dirigente anterior del Tupamaros qui esseva imprisionate durante 15 annos pro su dissidentia politic.

Cultura[modificar | modificar fonte]

Le theatro Solís, Montevideo, constructe in 1856.

Il predomina un dialecto rioplatese del lingua espaniol, similabile ma non identic al espaniol argentin. Catholicismo Roman es le ecclesia traditionalmente dominante e le adherentia de 46% del population in 2008. 9% de uruguayanos adhere a un altere denomination christian; 30% credeva in Deo ma non adhereva a un religion; e 14% esseva agnostic o atheista.[4] On considera communmente Uruguay como le pais le plus secular in le Americas. Illo esseva le prime pais sud-american a legalisar uniones civil (ambe homosexual e heterosexual) al nivello national, e le prime a permitter adoption per homosexuales.

Football es le sport preferite de uruguayanos. Le pais ganiava duo veces le Cuppas del Mundo de Football, includente le tornamento inaugural de 1930 que habeva loco in Uruguay. Uruguay ha anque le secunde equipa national le plus forte del America del Sud in rugby a 15 post Argentina.

Le bove es un elemento importante in le cocina uruguayan.

In 2009, le governamento de Uruguay distribueva computatores portabile a tote le pupos qui non habeva computatores in lor casas.

Ligamines externe[modificar | modificar fonte]

Referentias[modificar | modificar fonte]

  1. 1,0 1,1 1,2 Central Intelligence Agency. Uruguay. The World Factbook. Recuperate le 5 de january 2010.
  2. 2,0 2,1 2,2 2,3 Uruguay. International Monetary Fund. Recuperate le 2010-04-21.
  3. Human Development Index and its components. United Nations Development Programme. Recuperate le 23 de februario 2011.
  4. "Encuesta Continua de Hogares 2008 — Religion". Instituto Nacional de Estadística. Recuperate le 12 de maio 2011. (espaniol)