Libya

De Wikipedia, le encyclopedia libere
Saltar a: navigation, cercar
ليبيا‎ (Lībyā) (arabe)
ⵍⵉⴱⵢⴰ (berbero)
Republica de Libya
Bandiera de Libya}}}
Hymno
Libya, Libya, Libya
Location de Libya
Capital
(e le major)
Tripole
32°52′N 13°11′E / 32.867, 13.183
Linguas official arabe
Demonymo libyan, libyc
Governamento in transition
 -  Presidente del Congresso National General Mohamed Yousef el-Magariaf
 -  Prime Ministro Ali Zeidan
Independentia
 -  relicte per Italia 10 de februario 1947 
 -  ex le Regno Unite e Francia sub curatela del ONU 24 de decembre 1951 
Area
 -  Total 1 759 541 km² (17e)
679 363 mi.² 
Population
 -  Estimation de 2008[1] 6 420 000 (105e)
 -  Censo de 2006(1) 5 670 688 
 -  Densitate 3,6/km² (218e)
9,3/sq mi
PIB (PPA) Estimation de 2010
 -  Total $96 138 million[2] (68e)
 -  Per capita $14 884[2] (56e)
PIB (nominal) Estimation de 2010
 -  Total $76 557 million[2] (64e)
 -  Per capita $11 852[2] (48e)
IDH (2010) Green Arrow Up Darker.svg0,755[3] (alte) (53e)
Numerario dinar (LYD)
Fuso horari EET (UTC+2)
Dominio de Internet .ly
Codice telephonic +218
1 Include 350 000 extranieros residente.[4][5]

Libya es un pais de Africa del Nord con un longe costa mediterranee e un vaste interior dominate per le Sahara. Le major parte de su habitantes es arabe, con un minoritate non negligibile de berberes. Islam sunnita es le religion de 97% del libyanos. Le IDH de Libya es le plus alte de Africa, a causa principalmente del reservas importante de petroleo in le pais.

Le deserto libyc coperi usque 90% del superficie de Libya.

Libya es divise in tres regiones principal: Tripolitania, a saper le lttoral del west, que include le capital de Tripole e le maxime concentration del population; Cyrenaica, i.e. le est, con alcun considerabile citates como Benghazi e El Beida; e le Fezzan, le interior occidental e central. Le major parte del Fezzan es deserto pauc o non habitate; mesmo le regiones litoral, a contrasto con cellos de Tunisia o Algeria, son largemente deserte.

Un ancian colonia italian, annexate per le fascistas e passate post le Secunde Guerra Mundial sub tutela anglo-francese, Libya ganiava independentia in 1951 como un regno sub le rege Idris. Quando iste recipeva tractamento medical in Turchia in 1969, le colonnello Muammar Gaddafi ha prise controlo in un colpo de stato. Gaddafi reorientava le stato verso nationalismo pan-arabe e pan-african.

Gaddafi ha governate Libya secundo su proprie ideas de organisation del Stato: post 1977, le pais esseva nominate non un republica (jumhūriyyah) ma un jamāhīriyyah, o «stato del massas», un neologismo libyc trovate in le Libro Verde in le qual Gaddafi elabora su theorias politic. Theoricamente, le Libya de Gaddafi esseva un democratia directe, sin partitos politic, in qual sharia esseva un fonte importante del lege. Nonobstante, il restava un «sector revolutionari» del stato libyc, includente le Dirigente del Revolution (Gaddafi ipse), un Consilio al Commando Revolutionari de 12 membros non electe, e committees revolutionari; gratias al influentia omnipresente de iste sector revolutionari, le stato esseva in practica un dictatura. In 2010, Libya esseva al grado de 51,5 sur 100 secundo le Indice Ibrahim,[6] «non libere» secundo Freedom in the World,[7] e «autoritari» secundo le Indice de Democratia.[8] In februario 2011, post 42 annos del dominio de Gaddafi, un movimento popular ha misse fin a su controlo in grande partes del pais, comenciante in le urbe de Benghazi. Post un violente repression, le revolta ha devenite general in Cyrenaica e ha attingite Tripolitania. Un avantiamento rebelle in augusto 2011 resultava in le liberation del capital, Tripole. Muammar Gaddafi esseva capturate e occise le 20 de octobre 2011.

Libya tene un longissime historia. Ante su colonisation per le arabes in 647, Libya esseva un partito del Imperio Roman, le location de colonias carthaginese e grec antique, un zona de excambio cypriota e egyptian, e un focar del populationes berbere e punic. Le sitos archeologic de Cyrene (Jebel Akhdar), Leptis Magne (Khums) e Sabratha (Zawiya) son sitos del Patrimonio Mundial del UNESCO, assi como le ancian citate de Ghadames (antiquissime urbe berbere) e Tadrart Acaco (pro su picturas neolithic sur petra).


Vista panoramic del antique oasis de Ghadames.

Referentias[modificar | modificar fonte]

Commons-logo.svg
Wikimedia Commons ha files multimedia de: Libya
  1. Departamento de Affaires Economic e Social, Division de Population (2009). "World Population Prospects, Table A.1" (PDF). Organisation del Nationes Unite. Recuperate le 12 de martio 2009. 
  2. 2,0 2,1 2,2 2,3 Libya. Fundo Monetari International. Recuperate le 21 de april 2010. (anglese)
  3. Human Development Report 2010. Organisation del Nationes Unite (2010). Recuperate le 5 de novembre 2010. (anglese)
  4. Censo libyc de 2006. Angola Press. Recuperate le 15 de septembre 2006.
  5. View. redOrbit. Recuperate le 2 de maio 2010. (anglese)
  6. O Índice Ibrahim. Recuperate le 28 de februario 2011. (portugese)
  7. Freedom House (2010). Freedom in the World. Recuperate le 28 de februario 2011. (anglese)
  8. The Economist Intelligence Unit. Democracy Index, 2010. Recuperate le 28 de februario 2011. (anglese)