Saltar al contento

Edith Södergran

Articulo eminente
Non revidite
De Wikipedia, le encyclopedia libere

Edith Södergran
Sexo feminin
Nascentia 1892-04-04 (Sancte Petroburgo)
Decesso 1923-06-24, 1923-06-23 (Roshchino)
Causa de decesso tuberculosis
Loco de reposo Roshchino[*], Edith Södergran's grave[*]
Ethnicitate Swedish-speaking population of Finland[*]
Citatania Imperio Russe, Finlandia, Suomen suuriruhtinaskunta[*]
Educate in Saint Peter's School[*]
Occupation poeta[*], scriptor
Lingua svedese, germano
Identificatores
ISNI 0000000121252483
VIAF 27108529
Commons
Edith Södergran

Edith Irene Södergran, nascite le 4 de april 1892 in Sanct Petersburg, morite le 24 de junio 1923 in Raivola,[1] esseva un poeta de lingua svedese de Finlandia.

Edith Södergran debutava al etate de 24 annos con le collection poetic Dikter (1916). In total, illa publicava quatro collectiones poetic e un collection de aphorismos. Postumemente esseva publicate le collection poetic Landet som icke är (1925). Illa esseva un del prime representantes del modernismo in le litteratura de lingua svedese,[2] influentiate per le symbolismo francese, le expressionismo german e le futurismo russe. Insimul con Hagar Olsson, Södergran voleva introducer le mundo al «nove specie». «Sed le contento que illa poneva in su discurso sur» iste nove specie cambiava rapidemente: «In 1918 illo esseva fundate sur Zarathustra, create per Friedrich Nietzsche, le anno sequente le stella guida esseva Rudolf Steiner, postea illo se spostava verso Christo e intra un silentio lyric, que esseva rumpite solmente le anno ante su morte.»[3]

Le biographia de Södergran ha essite partialmente controversate, proque le material de fontes es escasse e le prime biographos, como le influente Gunnar Tideström, traheva de illo conclusiones de grande extension, que postea habeva un grande diffusion.[4] Le investigation sur Södergran es ergo dividite in duo correntes principal: le corrente biographic-psychologic basa su interpretation del poemas de Södergran super detalios de su vita (su tuberculose de longe duration, per exemplo), durante que le corrente plus contextual compara le poesia de Södergran con celle de su contemporaneos, usa un lectura historiographic del ideas de su poemas e examina varie constructiones theoric (como su connexion con Nietzsche).[5] Le investigation ha in grande mesura abandonate le modello de interpretation biographic-psychologic in favor de studia contextual, historiographic del ideas e analytico del textos.[6]

Su influentia sur le imagineria, le rhythmo e le stilo associative e libere del lyrica svedese moderne e del lyrica de rock es evidente e pote esser observate, inter alteres, in le obras de Gunnar Ekelöf, Elmer Diktonius, Eva Ström, Eva-Stina Byggmästar, Catarina Gripenberg, Mare Kandre, Gunnar Harding, Eva Runefelt e Eva Dahlgren.

Infantia e juventute

[modificar | modificar fonte]
Edith Södergran al etate de 5 annos.

Södergran esseva nascite in un familia del classe medie superior in Sanct Petersburg. Su genitores esseva Matts Södergran[7] e Helena, nascite Holmroos. Le patre esseva un mechanico originari de Österbotten, durante que le matre esseva un habitante de secunde generation de Sanct Petersburg, con radices in Nagu.[7] Södergran esseva le sol infante commun del genitores. Le patre esseva viduo post que su prime sposa moriva de tuberculose[8] e lor duo infantes moriva juvene; le matre habeva etiam, plure annos ante, parturite un filio extra-marital, qui moriva solmente post alcun dies.[9][8]

Le matre proveniva de un familia plus benestante,[8] ubi le position del feminas intra le familia pare haber essite forte.[9] Es etiam clar que existeva un forte ligamine de confidentia inter Södergran e su matre.[10] Le matre esseva le prime lectora e critica del poeta.

Le relation exclusive inter matre e filia esseva de maxime importantia pro Södergran, particularmente per su bon confidentia in se mesme, fortificate per su matre, un imagine de se que personas externe poterea perciper como impertinente e pretentiose.

Agneta Rahikainen, Poeten och hennes apostlar[7]

In principio, quasi nihil es cognoscite super le relation con le patre.[11] Possibilemente le matre multo presente e le patre absente esseva le causa proque Södergran habeva le possibilitate de occupar le scena e esser al centro del attention de su matre.[7] Como infante, Södergran legeva multo, super toto contos, e illa amava multo le animales.[12]

Quando Södergran habeva solmente alcun menses, le familia se moveva al village de Raivola in le Istmo carelian, ubi su avô maternal Gabriel Holmroos comprava un villa pro illes.[9] Illes fugiva le capital russe pro evitar un epidemia de cholera. Le villa habeva 12 cameras e esseva un del plus de 600 villas de ligno ornate simile, pro le qual le istmo esseva famose. Ante le Prime Guerra Mundial, plus de 100 000 visitatores estival veniva de Sanct Petersburg al Istmo carelian.[13] Raivola habeva bon communicationes con Sanct Petersburg (le viage per train durava duo horas) e Viborg.[14]

Poco postea, le patre obteneva un posto como director de un serreria. Post tres annos, le empresa cadeva in bancarrotta e le familia non poteva pagar lor debitas. Tamen, Gabriel Holmroos moriva alcun menses plus tarde e le hereditate esseva dividite inter Helena Södergran e su matre.[9] Con le moneta del hereditate, Helena Södergran pagava le debitas del familia, lo que les permitteva de recuperar lor stabilitate economic.[9]

Helena Södergran, matre de Edith Södergran.

Il existe non multe imagines del patre de Edith Södergran, sed multo plus del matre. Helena Södergran habeva studiate in un del prestigiose scholas german pro pueras de Sanct Petersburg, le S:t Annenschule.[15] Edith Södergran habeva un relation multo special con su matre. Helena adorava su filia e le relation con illa esseva importante. Quando Edith Södergran entrava al schola in 1902, illa e su matre veniva a passar le periodos escolar in Sanct Petersburg, ubi illas habitava in un casa de ligno presso le station ferroviari finlandese. Le patre remaneva in Raivola, ben que ille esseva disoccupate durante periodos prolongate.[16]

Le villa in Raivola habeva dece-duo cameras. In addition, existeva un casa plus parve, que esseva affittate a un viro estonian. Il habeva etiam un sauna e edificios auxiliar. Al latere del casa del Södergran se trovava le ecclesia orthodoxe russe del village.[17] Ekelöf considerava plus tarde que il esseva impossibile comprender le poesia de Södergran sin haber visitate Raivola.[18] (Isto es ver solmente con modificationes: le fratres Parland cresceva presso Viborg e Colliander in Sanct Petersburg).[16]

Le familia Södergran habeva un puera adoptive de Raivola, Singa Maria Lötjönen[8][19], qui habitava durante un breve periodo con le familia in Sanct Petersburg, sed illa non se sentiva ben e fugiva a casa per le vias ferroviari, ubi illa esseva occidite per un train.[12]

Non se sape como Södergran reagiva al morte de su soror adoptive, sed Singa esseva plus tarde le destinataria de un poema.[20] Le solitudine es qualcosa que Eva Ström, basate super «recente investigation psychologic», considera como possibile fonte de su forte confidentia in se mesme e de su fide in su proprie capacitate.[16] Durante su annos de schola, Södergran frequentava plure compagnes, inter illas Thusnelda Thomson e Paula Orlowskij; iste ultime etiam passava alcun estates con le familia Södergran.[21]

Scholaritate 

[modificar | modificar fonte]

Edith Södergran, secundo lo que se sape, non frequentava un schola pro infantes parve, sed esseva educate a casa e plus tarde in germano per un institutrice private. Isto esseva pro permitter la a entrar in un del plus prestigiose scholas german de puellas. Södergran entrava in le prime classe in 1902–1903 al Höhere Mädchenschule,[7][22] in le traditional Petrischule (rus. Петришуле, germ. Die deutsche Hauptschule zu S Petri) in Sankt Petersburg, ubi illa studiava usque a 1909. Le schola esseva un del plus prestigiose del citate, con un grande biblioteca escolar e professores competente. Le curso esseva de septe annos e terminava con le examination final del schola. Le schola accordava multe importantia al arte e cultura; le maestro de ballet del ballet imperial inseniava le dansa, e durante le instruction artistic le studentes poteva visitar le Hermitage e le Museo Russe. De su tempore in le schola remane un parve taccuino in le qual Södergran colleccionava citationes ex libros que illa legeva, lo que monstra que illa cognosceva le classics de su epocha del litteratura mundial.[23][24][22]

In le schola il habeva studentes de multe nationalitates, inter altere infantes german, russe, finnic, baltogerman e scandinav. Le direction principal del instruction esseva le linguas moderne. Södergran apprendeva germano, francese, anglese e russe, ma illa non recipeva instruction in su proprie lingua maternal, le svedese, e su cognoscentia del grammatica e orthographia svedese remaneva un poco vacillante. Le germano esseva, del resto, le lingua le plus frequentemente parlate tanto in le schola como inter Södergran e su amicos.[25]thumb|upright|Södergran, a 12 annos.[26]Södergran esseva un studente intelligente con un rapide capacitate de comprehension. Illa non debeva non plus dedicar multo tempore al deberes. Un de su condiscipulos la describiva como le plus dotate studente del classe. Su major interesse esseva le lectiones de francese. Isto esseva in parte debite al professor Henri Cottier. A ille Södergran dedicava alcun de su poemas juvenil. Illos es conservate in un quaderno nigre que in le investigationes super Södergran ha essite appellate le Vaxdukshäftet. Illos esseva publicate pro le prime vice per Olof Enckell sub le titulo Vaxdukshäftet (1961).[25][22]

Iste annos de schola coincideva con agitationes politic e forte tensiones social que pote ben haber influentiate le conception del mundo de Södergran.[27] Le schola esseva situate in le centro del citate, proxime al Palatio de Hiverne. Le agitationes que conduceva al Revolution russe comenciava con demonstrationes e tumultos ja in 1905, lo que habeva etiam un consequentia pro Södergran. Le schola esseva per exemplo claudite durante duo dies in le occasione del Domingo sanguinose in januario 1905, quando plus de mille citatanos pacific, includente feminas e infantes, esseva falciate per le tsar garda de Nicola II.[28] Le insurrectiones lassava etiam lor marcas in le poesia de Södergran, como in le poema «Wenn sich die Sonne neigt», ubi illa scribe super cadaveres tumefacte que flotta in le verdes undas del fluvio Neva.[29][30]

In 1911 Södergran planificava prender como candidate private le examination final del schola al Laurellska skolan in Helsinki, ma illa non compliva su plano. Probabilemente isto esseva ligate al facto que illa al mesme tempore viagiava a Suisse pro reciper curas in un sanatorio.[7]

Morte del patre

[modificar | modificar fonte]

Södergran continuava su studios, ma in 1904 su patre se malava de tuberculose pulmonar (TBC).[31] In su diario medical se mentiona que ille etiam suffreva de alcoholismo. In maio 1906 ille esseva admittite al Nummela sanatorium in Nyland.[31] In octobre 1907 Matts Södergran moriva. Il es incerto qual esseva le relation inter Edith Södergran e su patre, proque illa non lo mentiona multo in le cartas o notas conservate.[32]

Le photographa Södergran

[modificar | modificar fonte]

Södergran possedeva un camera Kodak Brownie e esseva un photographa amateur active. Le major parte de su photographias esseva facite inter 1910 e 1917. Post 1917 le situation economic del familia Södergran esseva tanto mal que illa non habeva le medios de comprar film e facer lo revelar.[33][34] Le motivos esseva prendite de su ambiente proxime, lo que significava tanto photographias turistic de Davos como imagines del proprietate de Södergran in le Istmo de Karelia.

In total, 280 positive original e 135 negativos es conservate in le archivo de Edith Södergran. Plure de su photographias ha essite publicate in le libro Som en eld över askan (1993).[33] En annan Edith de Nina Ulmaja (2023) contine 180 photographias alternate con informationes biographic e es construite como un intercambio de cartas inter le autrice e Edith Södergran.[35][36]

'Vaxdukshäftet' e le prime scriptura

[modificar | modificar fonte]

Le poemas del que ha devenite cognoscite como Vaxdukshäftet[lower-alpha 1] esseva componite inter januario 1907 e le estate de 1909.[37] Le quaderno integre contine 238 poemas, lo que representa circa le medietate de su production conservate.[21] Le major parte del poemas es in le germano del schola, alcun poemas es in francese e un in russe. Assatis bruscamente illa passa a scriber exclusivemente in svedese; isto occurre in 1908.[38] Inter le poemas de Vaxdukshäftet que representa le annos de schola de Södergran, il ha, ultra le poemas amorose dedicate a Cottier e, in minor mesura, a le puella coetanee «K.» o «Käfrin»,[39] etiam poemas con motivos politic super Sankt Petersburg e le regime del tsar, ma etiam super le contraste inter le citate e le campania.[40] Le poemas de Vaxdukshäftet es predominantemente in forma fixe, specialmente inspirate per Heinrich Heine, qui esseva assidumente legite in le schola.[41] Alcun del poemas ha motivos de conto de fadas simile a illos que appare in su poesia posterior, ma illa scribe etiam poemas super esser poeta, un thema al qual illa retornava plus tarde in su production.[42] Como juvene, Södergran esseva critic del religion christian e exprimeva ja in su juventute un angustia existential. In le quaderno il ha, inter altere cosas, un poema ironic super su proprie autopsia.[38][29][43]

Le quaderno esseva plus tarde date a Elmer Diktonius, qui in 1957 lo transmitteva al Societate litterari svedese in Finlandia.[44] On sape que il existeva plure quadernos de poemas, inter illos un que dispariva quando le parte blanc del guerra civil finnic usava le villa de Södergran in Raivola como sala de comedor.[44]

In 1908 Södergran decideva passar completemente al svedese; le poemas in germano cessava subitemente le 3 octobre 1908. Le prime poemas in svedese del Vaxdukshäftet es a vices linguisticamente maladresse, ma il es evidente que illa cercava nove formas de expression que assomiglia a le poemas de su collection de debut, Dikter. Le investigadores non sape proque Edith Södergran cambiava subitemente de lingua, ma il es evidente que le cambio de lingua esseva ligate al cambio de stilo e tematica. Le svedese, le lingua del casa, esseva probabilemente plus proxime a su io interior, que illa voleva ora exprimer in forma poetic. In 1909 illa publicava un poema, «Hoppet», in un folio pro membros del organisation juvenile del Partito Popular Svedese de Finlandia, Vårbrytning.[45]

Maladia e convalescentia

[modificar | modificar fonte]
Södergran, self-retrato.

In le fin de 1908, Edith Södergran se maladeva de tuberculose pulmonar. A ille tempore le perspectivas de un recuperation complete de tuberculose pulmonar non esseva particularmente bon. Solmente con le diffusion de streptomicina post le Secunde Guerra Mundial deveniva possibile curar le morbo. 70–80 % del personas acutemente malade moriva intra un periodo de dece annos.[46] Inter le methodos de cura esseva inter altere aere fresc, exercitio e alimento nutritive.[47] A pena un mense post le diagnose, le 25 de januario 1909, illa esseva admittite al Nummela sanatorium. Södergran restava a Nummela, con breve interrupciones, durante in total un anno e quatro menses (480 dies), usque al 4 de maio 1911, multo plus longe que le normal cinque menses que le personas de medios modeste poteva permitter se.[48]

Södergran in su lecto de malade in Arosa.

Secundo investigationes plus recente, le integre estancia hospitalari de Södergran esseva relativamente positive. Poco post su arrivata a Nummela, Södergran faceva le cognoscentia del altere pacientes. Le facto que le sanatorio esseva tan parve favoriva contactos frequente con le altere pacientes, in particular con Siiri Böök, con qui illa comenciava un correspondentia. Le litteras es allegre e positive.[47] Södergran monstra in le litteras interesse pro su condiscipulos qui passava le examination final in 1909. Le situation economic de Södergran permitteva le melior cura que Nummela poteva offerer, e secundo le jornal medical illa se sentiva le plus del tempore ben.[47] Isto permitteva a illa retornar occasionalmente a Raivola, ubi, inter altere, illa studiava un curso de finnic pro poter passar le examination final del schola.

Durante le longe dies, Södergran se refugiava in su imagination in altere paises e scribeva poemas super locos exotique.[49] Durante le annos sequente, su stato alternava inter periodos melior e pejor, lo que es typic pro le tuberculose.[50]

Doctor Ludwig von Muralt.
Le sanatorio Davos-Dorf, photographate per Södergran.

Proque le situation economic de Södergran esseva bon a ille tempore, illa decideva cercar ancora melior curas in un sanatorio in Suisse, que esseva le centro del tratamento del tuberculose in Europa. Initialmente illa soggiornava in un sanatorio in Arosa, ma esseva discontenta con le cura ibi.[51] In januario 1912 illa se transferiva al sanatorio Davos-Dorf, ubi illa esseva curate per le alora famose Dr Ludwig von Muralt. Illa le admirava multo e le photographava.[52]

Dr von Muralt proponeva un assi appellate pneumothorax sinistre. Isto significava que durante un operation on perforava le pulmone e le impleva repetitemente de azoto. Le pulmone perforate deveniva inservibile, ma illo poteva «reposar». Iste esseva un intervention commun a ille tempore.[53]

Arnold Böcklin, autoritratto con Morte qui joca le violino.

Le tractamento e le convalescentia requireva que illa sequeva un regime stricte con dieta ric in grassia, reposo e promenadas fortificante. In Davos illa habeva etiam le occasion de explorar le vita cultural del citate. Ibi il habeva theatros, expositiones de arte, un orchestra symphonic, restaurants e multe possibilitates de education pro le juvene Södergran, simil al offerta cultural de Sankt Petersburg.[52] Södergran comenciava apprender le italiano, ma recipeva etiam instruction private in anglese pro poter leger Charles Dickens e Algernon Swinburne in le linguas original.

In addition, Södergran se interessava multo al arte visual e explorava le museos de arte in le citates vicin. Su artista favorite esseva Arnold Böcklin.[54] Le contacto con le litteratura e le altere formation cultural deveniva importante pro le sequente vita litterari de Södergran e un elemento al qual illa retornava in su obra.[52] Probabilemente le estancia in Suisse esseva etiam su prime contacto con le futurismo, in le forma del revista expressionista Der Sturm.[55]

Illa continuava su correspondentia con su amicos, inter illes su amica Jenny Barcker in Helsinki e le governante Kirsti Kaikkonen. Del periodo del sanatorio se conserva un taccuino, English Compositions, in le qual illa scribeva breve textos biographic e summarios de articulos que illa legeva in anglese. In le quaderno il se trova un essay super, inter altere, le suffragio feminin e le movimento del suffragettes. Illa se interessava al situation politic in Finlandia e al suffragio feminin, introducite in Finlandia in 1906.[52] Tamen, illa non votava pro le prime vice usque al electiones parlamentar del primavera 1919.

Post maio 1912, on non poteva plus deteger bacterios tubercular in ulle del pulmones de Södergran. Matre e filia Södergran approfittava del occasion pro viagiar in Europa e visitava, inter altere, Lucerna e grande citates como Berlin, Munich e Zurich. Illas viagiava etiam a Italia in le primavera de 1913. In maio 1913 illas retornava a Raivola. In le autumno illas retornava a Davos. Dr von Muralt la mandava a casa in martio 1914 proque illa non habeva plus problemas respiratori. Postea illa debeva solmente visitar Nummela regularmente pro replenisar le azoto in le pulmone sinistre. Ma le tentativas esseva sin successo e etiam multo dolorose, e finalmente Södergran refusava ulle altere tractamento.[52] Le eruption del Prime Guerra Mundial significava que Södergran non poteva plus retornar a Davos.[56]

Debuto litterari

[modificar | modificar fonte]

Södergran voleva testar si su poesia esseva apta al publication.[57] Durante un visita a Helsinki in 1915, illa monstrava su poemas, probabilemente le quaderno de poemas que dispariva,[57] al autor e critic Arvid Mörne, qui esseva multo incoragiante. Le critic litterari Gunnar Castrén esseva plus dubitante, forsan etiam proque ille considerava Södergran troppo pretentiose.[57] Le facto que illa visitava personas litterari de lingua svedese es significative pro le decision de Södergran de scriber in svedese.

In maio 1916, Södergran contactava le autor Runar Schildt pro explorar le possibilitates de publicar su obras per Schildts förlag. Su cosino, le editor Holger Schildt, acceptava su poesia pro publication e publicava le libro de poemas in le Natal de 1916, tamen sin poter offerer a illa ulle honorar.[57][56] Le collection de poemas introduceva le nove femina in le poesia svedese e se basava super le scriptos de Ellen Key e le essay Vom neuen Weibe und seiner Liebe de Elisabeth Dauthendey.[58] Un del ideas central de Dauthendey esseva que le femina debe concentrar se super su amicas. Le poemas del debut de Södergran include etiam poemas amorose e poemas que tracta de varie manieras le desiro erotic e le sexualitate del femina.[59]

In Dikter se trova plure del poemas le plus cognoscite de Södergran, per exemplo le narrative "Dagen svalnar…", super le concentration del homine super le corporeal in loco del qualitates spiritual del femina. Le ultime stropha del poema dice:

“ (svedese) 

Du sökte en blomma
och fann en frukt.
Du sökte en källa
och fann ett hav.
Du sökte en kvinna
och fann en själ –
du är besviken.

(interlingua) Tu cercava un flor

e trovava un fructo.
Tu cercava un fonte
e trovava un mar.
Tu cercava un femina
e trovava un anima –
tu es disappunctate.

”

—Edith Södergran

Un altere poema ben cognoscite es Vierge Moderne ("Le virgine moderne"), que poterea esser inspirate per le figura androgyna de Tintomara de Carl Jonas Love Almqvist. Le poema contine forte symbolos erotic e ha sovente essite interpretate per medio de un linguage de symbolos psychoanalytic.[60] Le poema es inter le plus frequentemente citate e comencia con le stropha: ”Io non es un femina. Io es un neutro./ Io es un infante, un page e un decision audace.” A su epocha, iste poema esseva un del plus radicales.[61]

In le forma, Dikter se distingue considerabilemente de Vaxdukshäftet. Le poemas del debut es plus libere in lor forma e manca rimas, lo que rompeva con le poesia svedese traditional representate, per exemplo, per Johan Ludvig Runeberg e Zacharias Topelius. In contrasto, le descriptiones del natura e le pessimisme de fin-de-siècle esseva elementos que ja habeva apparite anteriormente in le poesia nordic. Le collection de poemas se radica in un tradition romantic, ma introduce simultaneemente un forma e un thematic completemente nove in le poesia.[62] Ebba Witt-Brattström ha sublineate forte influentias del poetas feminine del etate argentee russe e etiam del poeta german Elsa Lasker-Schüler.[63] Illa monstra etiam como reminiscientias del periodo del sanatorio in Davos reapparer in le collection del debut.[64]

Le libro del debut recipeva grande attention in le sectiones cultural del quotidianos.[65] Le collection esseva recensite, inter alteres, in Dagens press, Hufvudstadsbladet, Finsk tidskrift e Nya Argus.[65] In total, illa recipeva nove recensiones, quatro plus que Hagar Olsson recipeva pro su debut in le mesme anno. Ben que le presse provincial exprimeva un certe surprisa super le nove stilo, le libro recipeva generalmente recensiones favorabile in le principal quotidianos e revistas. Hodie le debut de Södergran es considerate le initio del modernismo lyric in le Nord.[65] Södergran mesme esseva tamen disappunctate per le numerose errores de correction del libro e esseva etiam insatisfacite con le selection del poemas. Le editor habeva supprimite poemas que illa voleva includer.[58]

In 1917 esseva un anno turbulente pro Edith Södergran. In februario, un revolution eruptava in Russia como consequentia del Prime Guerra Mundial, que apportava un crise economic, fame e chaos. Le imperator Nikolaj II esseva destituite e un governamento interimari prendeva le poter.

In septembre 1917, Södergran viagiava a Helsinki[66], ubi illa incontrava plure criticos e personas del mundo litterari: Runar Schildt, Ruth Hedvall, Olaf Homén, Jarl Hemmer, Hjalmar Procopé, Gunnar Finne, le cantante de opera Alexis af Enehjelm, Ture Janson, Eino Leino, Juhani Aho, L. Onerva e Hans Ruin. Le reuniones esseva un maniera tanto de promover se mesme como de obtener legitimita como autor.[67] Illa voleva devenir parte del establimento litterari. Le incontro con Ruin es un del poc que ha essite documentate per notas immediate in su diario, durante que le majoritate del altere rencontres esseva notate annos plus tarde. Tamen, le notas de Ruin esseva revise ante de esser transmittite a Gunnar Tideström, e es super iste version modificate que un grande parte del recerca se ha basate. Secundo Rahikainen, le visita a Helsinki terminava con le deception de Södergran, proque le autores que illa incontrava pareva esser tanto conventional e burgese. Solmente le bohemic Eino Leino correspondeva a su expectationes.[68]

Le Revolution de Octobre in Petrograd in 1917.

Le Revolution de Octobre significava que le regime imperial esseva definitivemente terminate, quando le bolchevicos, conducite per Lenin, prendeva le poter. Postea le fortunas private esseva confiscate e le bursa collabeva.[69] Le ressources economic de Södergran e de su matre deveniva assi subitemente sin valor,[70] proque illos esseva investite in valores mobil russe e ukrainian.[71] Postea Södergran viveva del vendita de partes de lor proprietate, de ingresos temporari e del adjuta economic del editor e de altere autores.[69]

Finlandia se declarava independente le 6 de decembre 1917. Isto conduceva tosto al Guerra civil finlandese. A partir de januario 1918, le Istmo de Karelia deveniva un zona de guerra, quando le Guardias Rubie occupava le region.[69] Plus tarde, post que le parte blanc habeva prendite le controlo, Södergran e su matre affittava le grande villa al stato major del parte blanc. Le sympathias burgese del familia e su antipathia verso le parte rubie, cuje actiones habeva causate le perdita de lor pecunia, ha inducite plure biographos de Södergran (per exemplo Tideström e Ström[72]) a concluder que Edith Södergran e su matre se habeva alignate con le parte blanc. Secundo Rahikainen, tamen, nihil in le litteras de Södergran indica que illa haberea prendite un position. Le facto que le familia accommodava le parte blanc in lor villa esseva plus le resultato de un necessitate que un expression de lor position politic. In addition, illes habeva un servitrice, Aino, qui esseva un membro del Guardia Rubie.[73]

Gradualmente le parte blanc prendeva le controlo de territorios sempre plus grande in Finlandia, e a medie de maio 1918 le guerra terminava. Le guerra causava un crise economic e fame in Finlandia, aggravate per le mala recolta de 1917.[71] Le frontiera con Russia al latere oriental del Istmo de Karelia esseva claudite, lo que affectava le population de Raivola. Illes viveva in grande parte del visitatores russe estive, e dependeva del connexion ferroviari con Petersburg. Södergran perdeva le contacto con su amicos in le citate, e multe de illes esseva germanos baltic qui fugiva o esseva internate.[74]

Septemberlyran

[modificar | modificar fonte]

Le tempore durante le guerra, Edith Södergran dedicava se in parte al scriptura de poemas. In junio 1918, poc post le fin del guerra, illa recipeva un demanda de Runar Schildt pro ulteriore material que poterea esser publicate le mesme Natal. Pro le prime vice, illa recipeva etiam un honorario (500 marcos) pro su poemas.[75]

Septemberlyran contineva in le original (le edition de 1918) 31 poemas,[76] de que 9 es datate de septembre 1918.[74] Un version posterior (de 1949) contine in addition 14 poemas: 7 que Gunnar Tideström habeva prendite de Landet som icke är, que non habeva essite publicate, e 7 que le editor habeva anteriormente eliminate. Le version de Tideström es illo sur que se basa le majoritate del editiones posterior, ma illo non es dunque basate sur le collection original. In addition, le ordine del poemas differe inter le duo versiones. In 1990, le version original esseva publicate per le Societate de litteratura svedese in Finlandia, que ha publicate le scriptos complete de Edith Södergran con commentarios.[76]

In comparation con Dikter, que pote esser considerate plus oniric e symbolic, Septemberlyran es expressionistic e nietzschean. Su poesia habeva entrate in un nove phase, e, inspirate per le ideal artistic de Nietzsche, illa aperi le libro con un introduction forti in le qual illa explica su nove orientation. Introductiones esseva alora relativamente inusual. In le introduction del libro, illa describe su nove poetica, in le qual illa approba le fortia dionysiac del creation, spontanee e instinctive. Illa conclude con le celebre sententia: «Il non me conveni facer me minor que io es.»[77]

Inspiration per Nietzsche

[modificar | modificar fonte]
Friedrich Nietzsche, qui inspirava Södergran.

Un generation plus vetule de artistas e intellectuales ante Södergran habeva discoperite le scriptos de Friedrich Nietzsche, e su ideas comenciava a diffunder se sempre plus durante le annos 1870 e finalmente habeva un influentia crescente super le artistas etiam in le nord de Europa.[78] Södergran legeva Nietzsche, non solmente Ainsi parlava Zarathustra, ma etiam Ultra le ben e le mal e probabilemente etiam Ecce Homo.[79]

In ille illa trovava le fortia de resister a un vita quotidian disagradabile e humilianti.[80] Clas Zilliacus considera que tanto nietzscheanos como christianos, mysticos e anthroposophos ha potite trovar conviction in su poesia.[81] Le elementos nietzschean appare principalmente in su tres collectiones de 1918–1920. Le questiones de como «conservar corage e dignitate ante le suffrentia, miseria e maladia mortal» deveniva central.[82]

Carl-Göran Ekerwald, qui scribeva un biographia de Nietzsche, considera que Nietzsche non cercava un paradiso ultra le morte, ma videva le recuperation e le equilibrio como un paradiso.[83] In addition, Nietzsche criticava le ration, qualcosa que Södergran, con su maniera intuitive de scriber, appreciava.[84] Le ideas de Nietzsche super le dimension heroic de affirmar le dolor inspirava le scriptura de Södergran. Ebba Witt-Brattström sublinea como Södergran ancorava su ideologia e su linguage in le rhetoric e ideologia de Nietzsche. Plure altere autoras faceva le mesme. Illas trovava supporto pro lor conception del nove femina in su maniera de describer le artista. Investigatores posterior ha sostenite que le articulo del lector, in combination con le nota introductori, es un del prime manifestos litterari publicate per un femina. Le annos 1910 esseva le epocha auree del manifestos artistic, e Södergran esseva probabilemente inspirate per le manifesto futurista.[85]

Le debatte litterari circa Septemberlyran

[modificar | modificar fonte]

Ja ante que le libro habeva essite recensite, Södergran scribeva mesme un contribution al rubrica del lectores in le jornal de Helsingfors Dagens Press le vespere de Anno Nove 1918, pro explicar un parte de su intentiones con le poemas. Iste texto es un del prime tractatos de poetica scribite per un femina in le nord de Europa (post Fredrika Runeberg e su Min pennas saga, scribite al fin del annos 1860 e al initio del annos 1870, ma publicate solmente in 1946).[86]

Citation
« Iste libro non es intendite pro le publico, quasi mesmo pro le circulos intellectual superior, ma solmente pro le poc individuos qui sta le plus proxime al limite del futuro.

[…] Le nove appare clarmente in «Es io un mentitor», «Le train del futuro» e le ultime fragmento. Ex iste poemas flue un foco plus alte, un passion plus potente que non solmente ex le obras artistic de mi passato. Io non pote adjutar ille qui non senti que es le selvage sanguine del futuro que pulsa in iste poemas.
Le foco interior es le cosa le plus importante que le esser human possede. Le Terra pertine a illes qui porta intra se le musica le plus alte. Io me adressa al individuos rar e les exhorta a elevar lor musica interior, lo que significa construer super le futuro.
Io mesme sacrifica cata atomo de mi fortia a mi alte objectivo, io vive le vita de un sancto, io me immerge in le plus alte cosas producite per le spirito human, io evita omne influentias de natura inferior. Io considera le vetule societate como le cellula-matre, que debe esser supportate usque le individuos erige le nove mundo. Io exhorta le individuos a laborar solmente pro le immortalitate (un expression false), a facer de se mesme le plus alte possibile – a poner se al servicio del futuro.

Mi libro non habera fallite su objectivo si un sol individuo percepe le enormitate de iste arte. Io es felice de haber facite iste poemas; il existe nulle mesura con le qual on pote mesurar le amplitud del servicio que le editor ha facite pro me, publicante los. Nove tempores se apropinqua. Lo que Hemmer evoca in su poema «Le Columna» se prepara in le realitate. Io spero que io non remane sol con le grande cosa que io ha a portar. »
—Edith Södergran, «Individuell konst», 1918[87]

In vice de clarificar le libro, le contribution (insimul con le introduction) provocava le prime debatte circa le poesia incomprehensibile del modernismo in le lingua svedese[88] – un debatte que esseva simile al debattes circa, inter altere, Birger Sjöberg, Peter Weiss e Erik Lindegren. Le debatte circa Septemberlyran habeva loco principalmente in le alora conservator jornal national Hufvudstadsbladet. Plure del commentarios concerneva le facto que un poeta femina relativemente incognite se describiva sin hesitation como talentose e con pretensiones proprie.[89]

Hagar Olsson (1893–1978), qui scribeva pro Dagens Press e esseva un critic influente, appellava le poesia de Södergran «banal», ma monstrava tamen appreciar su elementos nietzschean e modernista. Le recension de Olsson faceva que Södergran scribeva un littera alora passionat e irate a illa. Isto deveniva le initio de un amicitia e alliance que durava tote le vita. Le proprie obra de Olsson como autor, tamen, ha durante longe tempore essite eclipsate per su amicitia con Södergran.[90]

Le amicitia con Hagar Olsson

[modificar | modificar fonte]
Hagar Olsson, con qui Södergran correspondeva durante multe annos post le publication de Septemberlyran, e qui insimul con Elmer Diktonius publicava postumemente le obra de Södergran Landet som icke är.

Södergran e Hagar Olsson comenciava a corresponder in januario 1919.

Citation
« Que etate ha vos? Sanitate? Nervos? Io desira que vos essere san e habe le fortia. Date un breve biographia! Seniora o seniorina? Qual grado de instruction? Io: residentia: Raivola, Petrischülerin, tuberculose a 16 annos, Nummela, Davos, pneumothorax artificial, attende le invention del medicamento contra le tuberculose »
—Ex le secunde littera de Edith Södergran a Hagar Olsson[91]

Il habeva multe similitudes inter Södergran e Olsson: illas esseva quasi coetanee, ambes habeva crescite in le Istmo de Karelia, habeva un fundo social e un nivello de instruction similar. Hagar Olsson, filia de un pastor, habeva studiate in un del melior scholas pro puellas de Finlandia, in Viborg. Ambes esseva curiosas citatanas del mundo e parlava plure linguas. Illas questionava le structuras traditional de poter patriarcal e se interessava al ideas circa le nove femina; insuper, illas esseva fascinante per Friedrich Nietzsche e le nove litteratura, que plus tarde venirea a esser appellate modernismo.

Tamen, in contraste con Olsson, Södergran habeva viagiate plus per Europa e cognosceva melio le poesia russe contemporanee. Olsson, per contra, habeva un sfera de interesses plus ample e laborava pro un salario.[92]

Al initio, lor relation girava circum le nietzscheanismo e le futurismo, per exemplo circa le maniera de diffunder le cognoscentia de iste estheticas in Finlandia. Le futurista alora le plus famose, Igor Severjanin (Igor Vasiljevich Lotarev), un autor que Södergran admirava, esseva un del personas que illa voleva invitar pro fundar un colonia artistic.[93]

Ja in februario del mesme anno, le amicas se incontrava pro le prime vice, quando Olsson visitava Raivola durante alcun dies. In total, illas se incontrarea cinque vices.[94] Durante le quatro annos sequente, usque al morte de Södergran, illa inviava plus de 90 litteras a Olsson (inter le 250 que ha essite conservate).[93] Iste litteras es le principal fonte de information super le vita de Södergran durante plus de tres annos. Isto es problematic, proque Södergran describe rarmente su vita private e, quando illa lo face, illa procura presentar se como un artista creative.[93] Al initio del correspondentia, le tono del litteras de Södergran es exuberantemente positive, ma quando Olsson deveni le poeta, illa deveni sempre plus irritate e mesmo gelose.[93] Olsson representava un cambiamento pro Södergran, qui, como filia unic, habeva essite adorate per su matre e habeva frequentemente obtenite lo que illa voleva.[95] In le litteras a Hagar Olsson, Södergran appare a vices como un amica satis difficile e exigente.[96]

In 1955, Olsson publicava partes del correspondentia inter illa e Södergran, con commentarios de Olsson.[95] Tamen, le litteras de Olsson a Södergran non ha essite conservate, lo que significa que su parte in le relation esseva reconstruite posteriormente, 30 annos plus tarde.[97] Esseva etiam Olsson qui redigeva le collection de poemas Rosenaltaret e poneva Södergran in contacto con Elmer Diktonius in martio 1922, lo que, in alcun mesura, deveniva un alleviamento pro Hagar Olsson como interlocutrice intellectual de Södergran. Ebba Witt-Brattström ha sublineate como le duo se inspirava reciprocamente in un forma de «modernismo sororal».[98]

Verso le fin del vita de Södergran, le amicas se allontanava e lor contacto concerneva principalmente le labores de traduction de Södergran, ma un del ultime litteras de Södergran esseva adressate a Olsson.[98]

Poesia posterior e aforismos

[modificar | modificar fonte]

Le annos 1918–1919 constitue le periodos plus productive de Södergran. Solmente cinque menses post Septemberlyran appare su proxime collection de poemas, Rosenaltaret (1919).[99] Como le vice precedente, illa recipe 500 marcas como honorario del editoria Schildts.

Le collection es, como su predecessor, orientate verso le bellezza e le sentimento de esser seligite.[100] Un serie de poemas dedicate anonymemente a Olsson, «le soror», se trova in Rosenaltaret.[101] Le serie esseva plus ludic que le altere poemas e esseva insimul un del favoritas personal de Södergran.[102] Un altere poema es dedicate al doctor Ludwig von Muralt.[103]

Le collection es plen de motifs de contos de fe, como reginas, feos e elfos, e equalmente de motifs del litteratura de horrore, como phantomas, demones e vampiros. In plus, il ha forte allusiones nietzschean, con un sacerdotessa de templo como un del voces narrante e Zarathustra mentionate. Le deos Diana, Afrodite e Vishnu appare tamben. Ebba Witt-Brattström sublinea le motivo recurrente de Blancaneve, particularmente forte in Rosenaltaret, ma ja presente in Vaxdukshäftet.[104]

Le reception de Rosenaltaret esseva plus frigide, ma le critic e autor Arvid Mörne, in Dagens Press, considerava que Rosenaltaret revelava «un imagination poetic extraordinari».[105]

In 1919 Södergran submitteva tamben duo altere libros al editoria Schildts, que esseva intendite esser publicate insimul sub le titulo Planeterna stiga.[104] Un de illos esseva un collection de aforismos, que esseva publicate como obra separate e recipeva le titulo Brokiga iakttagelser. Le tenue volumine contineva 74 aforismos e esseva publicate in le autumno de ille anno. Brokiga iakttagelser non ha recipite tanto attention como le altere textos de Södergran. Inter le aforismos se trova plure que gira circa Napoleon e Nietzsche, lo que pote esser ligate al necessitate de Södergran de un leader forte capace de cambiar le situation sur le Istmo Carelian.[106] Tua Forsström critica in su essay Den heta villan le elitismo de Södergran e indica specialmente Brokiga iakttagelser, que, secundo Forsström, face del collection de aforismos le puncto le plus basse del obra de Södergran.[107] Le recerca posterior ha tamen attribuite plus meritos al collection, e in 2010 Ellerströms publicava un volumine collective con tote le aforismos, tanto Brokiga iakttagelser como le serie de aforismos Tankar om naturen de 1922, e, como supplemento, alcun notas del tempore passate in le sanatorios.

Le secunde libro, le collection de poemas Framtidens skugga, esseva differite per le editoria pro non perturbar le venditas del collection de aforismos.[108] Le separation del libros dava al collection de aforismos un peso que Södergran nunquam habeva intendite dar a illo.[109] Le tempore permitteva tamben a Södergran de entrar in un nove fase, e illa mesmo considerava le poema «Animalisk hymn», submittite tarde, como obsolete e insipide.[104]

Con le collection de poemas Framtidens skugga – le prime proposition pro le titulo esseva «Köttets mysterier» – culmina le visiones exhortative de Södergran, e le ardor quasi cosmic del poemas parla de un mundo renovate post le guerras e catastropha que ora devastava le terra[110] – Raivola, como jam mentionate, esseva un zona de guerra in 1918, e etiam plus tarde Södergran poteva audir le detonations del cannones desde le fenestra del cocina. Illa poteva sequer le insurrection in le base naval russe de Kronstadt, situate a alcun decenas de kilometros verso le sud in le Golfo de Finlandia. Alcun poemas gira circa un figura feminine que jongla con planetas e stellas, dum alteres se distanzia del superhomine nietzschean que proclama e avança, pro retornar verso un natura plus tranquille, como in le prime collection de poemas de Södergran.[104] In le poema «Makt», illa scribe: «Io seque nulle lege. Io es le lege in me mesme./ Io es le homine qui prende.»

Le poeta assume le rol de sibilla, duce militar o simplemente del intermediaria eligite per Eros:

“ (svedese) […] Jag känner dig, Eros:

du är icke man och kvinna,
du är den kraft
som sitter nerhukad i templet
för att resa sig, vildare än ett skrän,
häftigare än en slungad sten
slunga ut förkunnelsens träffande ord över världen,
ur det allsmäktiga templets dörr


(interlingua) […] Io te cognosce, Eros:

tu non es viro ni femina,
tu es le fortia
que sede curvate in le templo
pro levar se, plus selvage que un crito,
plus vehemente que un petra lanceate
e lancear super le mundo le parolas incisive del proclamation,
ex le porta del omnipotente templo.

”

—Framtidens skugga

Malgrado le tono visionari, Edith Södergran esseva ateista durante iste periodo de exaltation. Le transformation que illa describe, secundo su conception, deberea esser create per un nove humanitate ducite per «le spirito le plus forte» (le superhomines de Nietzsche, vide per exemplo le poemas Botgörarna e Först vill jag bestiga Chimborazzo). Quando illa gradualmente dava loco in su poemas a un confidentia plus positive in le natura e le divinitate, isto significava un certe alleviation del expectationes ecstatic que le manteneva elevate super le vita quotidian – un attender e accumulation de energia que non poteva esser mantenite indefinitemente – ma etiam un comenciamento de congedo del visiones nietzschean del futuro. Le secunde parte de Framtidens skugga contine plure poemas super le morte.[111]

Durante le autumno de 1919, Irene Leopold comparava in un recension in Hufvudstadsbladet le lyrica in prosa de Södergran e Olsson, describente illas, insimul con Ragnar Ekelund, como le sol «expressionistas pur-sang» de Finlandia.[112]

Antroposofi e christianismo

[modificar | modificar fonte]

Durante 1920, Södergran contraheva le grippe espaniol e remaneva in lecto con febre.[113] Illa usava le tempore inter alia pro leger. Post haber legite e multo appreciate le libro de Hagar Olsson Kvinnan och nåden, Södergran comenciava a approximar se al conceptiones christian, quo deveniva plus e plus visibile in su textos posterior. Isto produceva, inter alia, un tentativa, que Olsson considerava impossibile, de conciliar Deo e Nietzsche.[114] Post esser initialmente sceptic — ab su juventute illa habeva timite le supernatural — illa legeva plus textos antroposophic de Rudolf Steiner, con crescente enthusiasm. Södergran voleva recrutar plus anthroposophos e communica su nove interesse a Olsson e al autores Vilhelm Ekelund, Frans Eemil Sillanpää e Elmer Diktonius. Illa supponeva que illes condivideva su enthusiasm, ma esseva disappointate quando Olsson non divideva su fascination.[115]

Post haber recipite duo summas de moneta inesperate — un del editoria Schildts e un collectate per le Finlands svenska författareförening — Södergran poteva adherer al Societate Anthroposophic, proque certe partes del textos de Steiner esseva accessibile solmente al membros.[116] Un fonte importante de inspiration esseva le obra de Steiner Kärnpunkterna i den sociala frågan, que Södergran associava con le doctrinas de Nietzsche.[117]

Inter le biographos existe speculationes super le orientation politic de Södergran. Tanto Tideström como Ström considera que Södergran esseva un "innocente politic", un opinion que illes fundava inter alia super le notas commemorative de Helena Södergran e super un questionario pro le encyclopedia Vem och vad, al qual le poeta respondeva. Ebba Witt-Brattström, in contrasto, sustine que Södergran esseva multo consciente politic e habeva interesses politic radical, que illa exprimeva per su poesia, specialmente in su poemas de juventute.[118]

Post un periodo de grande difficultates — su amate catto Totti esseva occidite per un colpo de arma, le pandemia de grippe espaniol habeva affectate su vita, e matre e filia Södergran se trovava in difficultates economic — le problemas de conciliar le doctrinas de Nietzsche e Steiner faceva que Södergran considerava abandonar le poesia. Illa sentiva que le antroposophia impediva la crear. Su extase del Septemberlyran habeva disparite e con illo etiam le desiro de scriber.[119] Illa continuava tamen a explorar le doctrinas de Steiner, se implicava marginalmente in le operationes de adjuta del Croce Rubie e considerava laborar como traductrice.[120]

Specialmente illa se interessava al refugiatos qui transversava le glacie veniente de Kronstadt, durante le revolta del marinarios russe contra le direction bolchevique. Le marinarios esseva internate in campos de concentration sur le Istmo de Karelia.[12]

In le autumno de 1920, Södergran incontrava Svea Öberg, un soror del congregation que etiam viveva in Raivola. Öberg inspirava Södergran a leger le Nove Testamento e le Psalterio, quo intensificava su desiderio de un religion plus orientate verso le sentimento que le philosophia natural de Steiner.[12]

Le vespere de anno nove de 1921, Södergran revelava que illa esseva occupate a traducer al germano le romanzo aliquanto pompose de Olsson, Kvinnan och nåden.[121]

Relation con Elmer Diktonius

[modificar | modificar fonte]

In martio 1922 Södergran incontra pro le prime vice Elmer Diktonius (1896–1961), qui, al invitation de Hagar Olsson, habeva viagiate a Raivola. Le juvene Diktonius habeva un fundo musical, ma habeva recentemente debuttate como autor e critico litterari, e Olsson videva in ille un possibile nove amico pro Södergran. Södergran e Diktonius se accordava ben. Postea Diktonius reportava a Olsson:

Citation
« Si, tu sape: illa irradia vermente. Södergran. E io ha vidite nulle persona rider como illa. Tanto superhomine e tanto pauc homine. Nulle corpore, ma un testa magnific. Illa diceva: Hagar me odia certo. Io la assecurava que no, on non pote odiar un tal persona. »
—Elmer Diktonius[122]

Illa se describe assi a Diktonius: «Mi destino exterior ha tres lineas marcate: solitate, maladia, nulle realisation de desiros terrestre.»[123]

Durante iste periodo, Södergran habeva plure conflictos con Olsson e, durante certe periodos, cessava scriber a illa e se adressava in vice a Diktonius, inter altere cosas pro demandar poemas a traducer al germano.[124] Durante 1922 Södergran laborava a traducer autores de poesia finland-svedese — inter illes Diktonius, Hagar Olsson, Ragnar Rudolf Eklund, Erik Grotenfelt, Jarl Hemmer e se mesme — al germano, pro lor diffusion ulterior in le mundo.[98][125] Le projecto esseva ambiciose, e Hagar Olsson avertiva Södergran que traductiones de poetas bastante incognite essereb probabilemente refusate in Germania, qualcosa que, secundo illa, poterea gravemente affliger Södergran.[125]

In le autumno de 1922, Södergran terminava su labor de traduction e lo inviava, per medio de alcun amicos, al editoria german Rowohlt. Le crise del economia german post le Prime Guerra Mundial faceva que le libro de Södergran esseva refusate. Illa decideva alora de pagar le impression con su proprie pecunia, ma post plure discussiones con le editoria german, illa cambiava de idea e ardeva le manuscripto, con le exception de su traduction del romanzo de Olsson Kvinnan och nåden (1919).[12]

Ultra e un crescente celebritate

[modificar | modificar fonte]

Durante 1922, Olsson e alcun altere personas fundava le revista litterari modernista Ultra. Olsson tentava persuader Södergran a contribuer, ma illa esseva inicialmente hesitante, proque illa timeva que le revista esseva troppo politic.[126] Post haber vidite le prime numero ante su publication, tamen, illa inviava plure contributiones, tanto poemas como essays,[127] e un articulo super su idol, le ego-futurista Igor Severjanin.[128] Olsson riusciva finalmente a persuader le redaction que Ultra deberea publicar un numero thematic dedicate a Edith Södergran. In ille numero esseva publicate plure poemas de Södergran, insimul con un articulo de Diktonius con le titulo «Edith Södergran. Kritisk hyllning».[129] Tamen, Södergran habeva jam passate a un nove fase de su poesia e non voleva recognoscer se in le description admirative que Diktonius faceva de illa e de su poemas.[127] Ben que Ultra nunquam deveniva un projecto de longe duration, illo contribueva a facer que sempre plus lectores discoperiva Södergran, e Diktonius faceva su parte pro diffunder su poemas. Inter altere cosas, ille dedicava un articulo integre a Södergran in un grande serie de articulos in Arbetarbladet, ubi ille tractava le mal maniera in que illa habeva essite tractate per le criticos e le facto que su poemas non esseva plus disponibile pro compra.[127] Plus tarde ille scribeva super illa etiam in le jornal Frihet e in plure jornales e revistas finlandese.[127]

Le crescente celebritate de Södergran se manifesta etiam in su participation in un anthologia de poemas in januario 1923, quando le investigador litterari Erik Kihlman publicava Ur Finlands svenska lyrik. Le obra contine ni minus que 14 poemas de Södergran.[127]

In le mesme periodo, illa abandonava finalmente le periodo nietzschean, inter alia como consequentia del correspondentia con Elmer Diktonius.[130] Illa comprendeva que su poesia poterea haber incitate a un politica destructive e nocive. Isto esseva qualcosa pro le qual illa non voleva assumer responsabilitate.[131] Durante le secunde medietate de 1922, illa comenciava ergo a scriber de novo. Illa scribeva tanto poemas como aphorismos, in le quales se trova un melancholia natural e un resignation ante le morte.[132]

Le ultime tempore

[modificar | modificar fonte]

In le autumno e inverno de 1922, e durante le primavera de 1923, Södergran habeva sempre plus de difficultate a respirar e su stato general se deteriorava.[133] Simultaneemente, su relation con Olsson meliorava, e Olsson voleva que Helena Södergran inviava su filia a un sanatorio. Ma le filia habeva ja decidite in 1914 de refusar ulteriores curationes hospitalari.[134]

Durante le primavera de 1923, illa recipeva un donation anonym (de Jarl Hemmer, transmittite per Hagar Olsson).[135]

In su ultime litteras a Olsson, Diktonius e alteres, Södergran describeva como illa suffereva de sever dispnea. Tamen, illa remaneva de bon humor.[134]

Citation
« Non oblida me ora, forte tempesta. Io recipeva un carta de Hagar, le campos de narcissus de Les Avants. Isto es un tempore multo dur pro me ora. Debile. Io non supporta le stimulation del lumine, ni le sonos. »
—Ex un del ultime litteras de Edith Södergran, a Elmer Diktonius[134]

Durante le ultime tempore de su vita, illa destrueva tote le litteras que illa habeva recipite, insimul con plure poemas.[136] Illa non voleva conservar nihil pro «le vermes de cadavere qui scribe biographias».[137]

Edith Södergran moriva quietemente e pacificamente le die de San Johanne 1923, in su domo in Raivola.[135] Post su morte, su matre trovava lo que probabilemente esseva su ultime poemas, Ankomst till Hades e le devote Landet som icke är, que plus tarde deveniva un del poemas plus amate de Södergran.[135] Ambes ha essite interpretate como religiose, ma illes non presenta signos inequivocamente christian-religiose.[134]

Le morte de Södergran esseva un choc pro le major parte de su proximes. Hagar Olsson se sentiva culpabile pro non haber visitate Raivola recentemente, un circumstantia que possibilemente esseva le ration pro le qual illa non scribeva un necrologio ante un medie anno post le morte de su amica.[138] Elmer Diktonius, in vice, scribeva un necrologio in Arbetarbladet:

Citation
« Le juvene generation de poetas del Nord ha perdite su grande parve matre. Le mundo ha perdite un del plus grande feminas creative de tote le tempore. Finlandia ha perdite qualcosa que illo rarmente possedeva: un genio, un mente genial. »
—Elmer Diktonius, Arbetarbladet, 6 junio 1923, citate in Rahikainen, cap. 4[138]

Diktonius accentuava tamben quanto malade Södergran habeva essite. Le contraste inter le maladia e su genio es le imagine que ille voleva crear, e como un del personas qui scribeva le plus super Södergran, ille contribuiva a propagar iste imagine.[138] Ma Diktonius reagiva tamben al facto que Arthur Eklund habeva describite le loco natal de Södergran, Raivola, como provincial. Iste imagine de Raivola se diffundeva plus tarde e entrava tamben in le studios super Södergran.[138]

Ture Janson scribeva un texto de tono humorous in Allas Journal super plure personas recentemente decedite, e deveniva assi un del prime personas a qualificar Södergran como modernista.[138] Le anteriormente aliquanto critic Jarl Hemmer comparava illa con Santa Birgitta, Swedenborg e Almqvist, proque tote illes divideva elementos profetic.[139] Multes del textos commemorative redigite poc post le morte de Södergran abandonava le question de si su poemas esseva bon o mal e comenciava in vice a discuter su loco in le canone cultural del litteratura de Finlandia in lingua svedese, proque deveniva clar que su poesia habeva venite pro remaner.[138]

Le sepulcro de Södergran e le ultime poemas

[modificar | modificar fonte]
Le lapide commemorative de Edith Södergran.

Södergran esseva interrate in le cemeterio del village, con un simple cruce de ligno como monumento sepulcral.[140] Un poco plus de trenta personas del village esseva presente.[134]

Su ultime poemas esseva colligite e redigite per Elmer Diktonius e recipeva un prefacio de Hagar Olsson. Le editoria Schildts pagava 2000 marchas pro le collection de poemas, le plus grande honorario unquam pagate pro un del libros de Södergran.[140] Le collection esseva publicate in 1925 sub le titulo Landet som icke är.

Post le morte de su filia, Helena Södergran videva admiratores e jornalistas visitar Raivola. Dece annos post le morte de Södergran, le simple cruce de ligno esseva reimplaciate per un lapide commemorative create per le sculptor Wäinö Aaltonen. Le lapide esseva destruite durante le Secunde Guerra Mundial, quando le ecclesia e le cemeterio de Raivola esseva devastate. In 1960, le Finlands svenska författareförening erigeva un nove lapide commemorative con un poema de Södergran como inscription:[140]

“ (svedese) Se här är evighetens strand,

här brusar strömmen förbi,
och döden spelar i buskarna
sin samma entoniga melodi.

(interlingua) Vide hic le litore del eternitate,

hic le corrente murmura passante,
e le morte joca inter le arbustos
su sempre monotone melodia.

”

—Ankomst till Hades

Le matre remaneva in le village usque 1939.[140] Quando le village esseva evacuate durante le Guerra de inverno, Helena Södergran se transfereva a Jorois e moriva poc postea. Pauco post, Raivola esseva destruite, e tanto le ecclesia como le domo de Södergran esseva comburite. Desde alora, le monumento sepulcral de Edith Södergran ha disparite.[140]

Per le Pace de Moscova de 1940, le village deveniva territorio sovietic e hodie ancora pertine a Russia. In russo, Raivola se appella Rosjtjino (in russo: Рощино). Usque al dissolution del Union Sovietic, le possibilitate de visitar le village esseva multo limitate.[140] Nihil resta hodie del domo de Edith Södergran. In 1995, le ecclesia orthodoxe esseva reconstruite in le mesme loco que le ecclesia precedente. In 1992, cento annos post le nascentia de Södergran, un statua de su catto favorite Totti esseva erigite in le jardin de Södergran.[140]

Obra litterari

[modificar | modificar fonte]
Le copertura de Landet som icke är, publicate postumemente in 1925.

Le production de Södergran non es particularmente extensive — cinque collectiones de poemas, un libro de aphorismos, duo collectiones de poemas non publicate e un correspondentia de litteras (240 litteras es conservate). Secundo le investigator de Södergran Agneta Rahikainen, tote su obra pote esser continite «in un sol volumine de 375 paginas».[141] Su periodo active como poeta se extende super circa 15 annos.[141] Illa scribeva su poemas in germano, francese, russo e svedese, e su obra ha essite traducite in circa trenta linguas, inter illos russo, anglese, espaniol[142], khmer e chinese.

In contrasto, existe un quantitate considerabile de investigationes, libros, monographias e altere textos super Södergran e su obra.[143] Solmente inter 1980 e 2014 esseva producite al minus dece dissertationes doctoral super Södergran.[141]

Le poemas de Södergran esseva frequentemente classificate como expressionismo, ma plus tarde le expression lyric se expandiva e illa deveniva considerate un modernista.[144]

Citation
« Illa creava un nove linguage, un metalinguage. Le parolas rememora le svedese, ma le similitude es deceptive. Plus secur es considerar los como eolic e consultar un dictionario, e iste dictionario es le poesia de Södergran. »
—Citate de Lönnroth et al., Den svenska litteraturen vol. 3, p. 151.[145]

Le litteratura finland-svedese del initio del 20e seculo consisteva in grande parte de representationes del paisaneria, con foco super le archipelago e le campania.[139] Le poesia de Södergran, con su orientation plus europee e su forma libere, esseva pionieristic. Illa deveniva un modello stilistic importante del lyric modernista in svedese e habeva plure sequitores in Finlandia; inter illes se distingue Elmer Diktonius (1896–1961), Gunnar Björling (1887–1960) e Rabbe Enckell (1903–74). In Svedia, illa deveniva un guida importante pro numerose poetas, ab Gunnar Ekelöf e Karin Boye in avante, e Ekelöf scribeva in un littera a W. H. Auden le sequente super Södergran:

Citation
« Illa es un poeta lyric multo grande, a mi judicio del mesme classe que Akhmatova o ancora plus grande, un juvene svedese in le dispersion, un del nostre byzantinas, coragiose e amorose como vostre Emily Brontë. Es triste que un tal ave rar debe esser sepultate pro le mundo in un tumba super le qual le guerra ha passate plure vices. Illa pertine al mundo, mesmo si su lingua pote parer un ancian dialecto eolic. »
—Citate de Lönnroth et al., Den svenska litteraturen vol. 3, p. 151.[81]

Le investigator Holger Lillqvist tamen considera que le modernistas Hagar Olsson, Rabbe Enckell, Gunnar Ekelöf e Elmer Diktonius influentiava le imagine de Södergran con le intention de construer le modernismo como movimento e le mito del genio solitari e incomprehendite.[146] Pro isto, su destino ha essite comparate, inter altere, con le de altere autores solitari con biographias devenite mythic, como Emily Brontë, Arthur Rimbaud, Franz Kafka, Emily Dickinson e Sylvia Plath.[146] Le facto que Södergran habitava in le remote zona frontalier de Karelia, sin grande influentia intellectual proveniente del culturas del grande citates, deveniva un imagine commun, etiam sustenite per le amicos de Södergran, Olsson e Diktonius. Possibilemente Södergran non habeva narrate multo a illes super su vita in Svizzera o super su annos al schola in Petersburg, o forsan le ultime annos, quando illa viveva in conditiones paupere, influentiava tote le imagine de su fundo personal.[138]

Divisiones e interpretationes

[modificar | modificar fonte]

Le opera litterari de Södergran es variabile, ma illo ha quandoque essite dividite in alcun phases: le poemas de juventute, que es romantic; le prime collection de poemas, plus symbolic e decadent; le tres collectiones sequente, que es expressionistic; e le poemas plus tarde, religiose e de tono plus moderate, con motivos natural.[141]

Un del prime personas qui divideva le scriptura de Södergran in periodos esseva Agnes Langenskjöld, in su libro Litterära studier (1923). Illa considerava que le debut habeva "un desiderio de vita dirigite verso le exterior", que illo esseva sequite per "un meditation mystic dirigite verso le interior", deinde per "un inebriation intellectual sin mesura", e que illo terminava con un "melancholia incurabile, de coloration panteistic".[138]

Olof Enckell qualifica le poemas del annos de schola e juventute de "bagatellar" e de typic "poesia de convento", dum Tideström appella le poemas juvene "poesia de puella scholastic".[47] Ernst Brunner ha dividite su production in le partes "alienation", "elevation" e "sublimation".[147]

Le grande variationes inter sentimentos e expressiones que differ inter se, per exemplo le gaudio de viver e le desiderio de morte, ha create numerose possibilitates de interpretation. Sub le direction de Gunnar Tideström e Olof Enckell, su obra ha essite legite in un maniera biographic e psychologic: con le appoio de Hagar Olsson, illes ha fortemente promovite le imagine de Södergran como un infante natural autodidacte, solitari e isolate, semper gravemente malade.[5] Plus recentemente, le recerca sur Södergran ha devenite sempre plus centrate sur le analyse del textos, e su biographia ha equalmente essite revisate. Investigatores como Holger Lillqvist considera que forsan il non es plus possibile leger Södergran sin esser influentiate per le imagine generalmente diffundite de illa como un persona mortalmente malade.[146] Lillqvist considera etiam que Södergran pertine plus tosto al tradition litterari romantic-symbolistic, o al tradition postromantic, que al modernismo.[148]

Quando Södergran cambiava su lingua principal in 1908, ab germano a svedese, illa passava ab un poesia de forma fixe a un poesia plus libere; le rimes esseva substituite per pensamentos plus associative, e le forma per le vita emotional.[149]

Le recognition de Södergran

[modificar | modificar fonte]

Le reputation de Södergran como poeta durante su vita es discutite. Le prime investigadores e lor sequaces considerava que Södergran non habeva essite multo discutite per le criticos. In parte, isto esseva debite al facto que illes non comprendeva su obras, e il deberea passar longe tempore post su morte ante que le appreciation de su grande talento se stabilisarea. Quattuordecim annos post le morte de Södergran, per exemplo, le autor Jarl Hemmer considerava que su poesia esseva sin dubita importante, ma ille non credeva que illa poterea esser appreciate per le grande publico: «Nulle parco public del multitudine essera illa jammais; a isto se opone le abundantia de umbras terribile e de lumine ardente, de plantas rampante que captiva e de flores con un odor morbide e estranie.» Ille adde tamen immediatemente: «Ma le dece prime visitatores ha jam devenite cento – nihil impedi que un die illes deveni mille.»[144]

Le recerca plus recente, como celle de Rahikainen (2014), sustene que Södergran debutava in un epocha durante le qual le poesia finlandese de lingua svedese habeva comenciate a florir. Inter altere cosas, le forma plus libere de su poesia e su position como poeta femina qui *non* dava a su collectiones titulos como «Tentativas de poesia» faceva que ja su prime collection de poemas recipeva recensiones in un grande numero de periodicos in Finlandia. In general, le feuilletons e recensiones publicate sub pseudonymos esseva plus criticos verso le poesia de Södergran, durante que le recensiones per autores o criticos litterari esseva positive.[139] Ja le secunde collection de poemas de Södergran (Septemberlyran, 1918) e le declaration de principios que illa habeva publicate provocava un vehemente intercambio de opiniones in le medios, con le participation de plure personas del plus alte circulos litterari, inter illes Runar Schildt, qui diceva con orgolio que Schildts förlag «assumeva» le «responsabilitate» pro «toto lo que Edith Södergran face o omitte de facer».[139] Quasi tote le poemas de Södergran que esseva publicate appareva presso Schildts förlag, ben que le editor non faceva alcun profito con lor venditas; le casa editorial la susteneva etiam economicamente, ultra le honorario habitual.[139] Le simple facto que illa esseva mentionate in paginas humoristic pote esser considerate un signo que illa esseva sufficientemente cognoscite per un publico plus large.[139] In ultra, illa recipeva in duo occasiones un auxilio economic del association de autores.[139]

Tanto Elmer Diktonius como Hagar Olsson ha describite quanto Södergran esseva deridite durante su vita, proque illo «pertineva [...] al rol del persona qui rompe con le tradition esser mal comprendite e deridite, specialmente per criticos representante le burguesia».[139] Diktonius scribeva, inter altere cosas, in Arbetarbladet («Södergran som uppfostrare», 1926), sur le influentia del ideal nietzschean del superhomine sur Södergran e sur le maniera in le qual illa esseva attaccate, inter altere rationes proque le publico non comprendeva su poesia e proque illa esseva femina. Le assertiones de Diktonius e plus tarde de Tideström sur le reception critic de Södergran esseva in parte transmittite sin sufficientemente esser questionate per le historiographos posterior.[139] Le persona qui scribeva le plus super Södergran e su poesia durante su vita esseva le critic burgese Karl Bruhn, qui publicava sex articulos e recensiones continente judicios tanto positive como negative. Diktonius reinterpretava tamen iste textos como si illes esseva exclusivemente negative.[139] Comparate con le majoritate del altere poetas e autores del mesme epocha, le collectiones de poemas de Södergran recipeva multo attention, con un debut que obteneva dece mentionamentos e contributiones.[139]

In su necrologio de Södergran, Olsson comparava Södergran con un poeta homine, probabilemente Jarl Hemmer, con le intention de monstrar que Södergran esseva un underdog, ma que illa durarea longe. Illa scribeva inter altere: «Edith Södergran viveva in su poema; illa esseva nascite, respirava, amava e moriva in illo», un phrase que plus tarde esseva interpretate como un indication que le poesia de Södergran deberea esser interpretate biographicamente. Iste imagine de su autorato remaneva dominante usque al ultime vinti annos, quando multe nove recercas esseva publicate.[138] Olsson describite etiam Södergran como mal interpretate e admitteva que su proprie description del poemas de Södergran como «tingeltangelfasoner» esseva incorrecte.[138] Roger Holmström considera que Olsson habeva sentite tanto culpabile pro haber viagiate via poco ante le morte de Södergran que illa cercava de reparar su culpa mantenente viva le poesia de Södergran,[150] ma Rahikainen considera que poterea haber existite etiam un rivalitate inter le duo autoras, interrompite per le morte de Södergran, post le qual Olsson poteva communicar a alteres su proprie version modificate de Södergran.[138]

Post un pausa inter 1919 e 1925, durante le qual illa non scribeva plus que alcun parolas dispersate sur Södergran, Olsson comenciava a scriber un serie de essays sur illa. Iste essays influentiava fortemente le imagine postume de Södergran, proque Olsson esseva interpretate como un testimonio veridic qui insimul habeva cognoscite personalmente Södergran.[138] Ponente Södergran in le prime linea de un nove movimento litterari, Diktonius e Olsson reussi etiam a collocar se mesme in positiones central inter le interpretes de Södergran. Per exemplo, illes comenciava a comparar le obras poetic posterior con celle de Södergran.[138]

Diktonius e Olsson non esseva tamen sol in lor effortio de diffunder le cognoscentia de Södergran:

Citation
« Ben que le circulo circum Ultra usava Södergran pro lor proprie scopos, esseva per medio de illes que le cognoscentia de Södergran e de su importantia pro le historia litterari comenciava a diffunder se. »
—Biografiskt lexikon för Finland[151]

Plus tarde, le poemas de Södergran ha essite publicate in un grande numero de anthologias. Il existe etiam plure piezas de teatro basate super le vita de Edith Södergran. Su poemas ha equalmente essite presentate sur le scena.[152]

Le poemas de Södergran

[modificar | modificar fonte]

Le poemas forsan le plus citate de Södergran es «Dagen svalnar…» e «Landet som icke är».[153][154] In ambe poemas es transmittite atmospheras como le desiro ardente, le expectation, le oscillation inter proximitate e distantia – e un forte autoestima.

Le «io» que appare in su poemas es in general caracterisate per orgolio e monstra frequentemente etiam tractos distinctivemente feminin, ben que le poeta assume insimul le rolos del propheta, del chassator, del principe e del guerrero. Su lingua, imagines e stilo porta un forte impronta feminin, e isto la ha facite un importante modello pro multe poetas lyric posterior feminin. Su autoestima in relation con le homines es forte – «Le homine es un speculo false que le filia del sol, irate, jecta contra le pariete del rupe» (del poema «Violetta skymningar»). Tanto como poeta que como persona, illa monstrava frequentemente un attitude ludic verso le maniera in que le homines se comporta.[144] In altere momentos illa poteva monstrar un serietate intransigente o un desiro de poter. Iste amplitudine ha essite confirmate per personas qui la cognosceva, per exemplo Hagar Olsson; illo es etiam clarmente visibile in su litteras a Olsson e Diktonius.[155]

In le production de Södergran, le poeta es un principe, un attitude que poteva apparer provocatori quando illo es traducite directemente in le forma in que le «io» assume le roles de rege e propheta, ma que esseva le expression de un conception del artista como un figura creative, inspirate e «orphic»; un conception que esseva relativemente diffundite circa le cambio de seculo (Stefan George, Gustav Mahler, Konstantin Balmont). Le autoestima intensificate, insimul con le influentias de Nietzsche, es le plus evidente in le collectiones Septemberlyran, Rosenaltaret e Framtidens skugga.[156] Le «io» poetic de Södergran non es identic con le persona private Södergran. Il se tracta de un rol que illa visita e explora, al qual illa recurre a vices como refugio, ma que es tamen clarmente distincte de illa mesme. Södergran poetava super un nove mundo que deberea emerger del chaos e del guerras de su epocha, ben que il non es clar quanto proximemente su expectationes esseva ligate a lealties politic directe, per exemplo al idea de un disfacimento del regime bolsjevic in Russia. Tideström sustene que Södergran esseva in le fundo sympathisante con le Finlandia «blanc» e con le interventiones in Russia de 1918–20, e que isto se exprime in su poemas.[157] Hagar Olsson e Elmer Diktonius, qui mesme habeva forti sympathias socialista, contestava iste interpretation.

Le recerca sur Södergran

[modificar | modificar fonte]

Nonobstante le grande fluxo de recercas, biographias e textos de vulgarisation scientific que ha essite publicate super Södergran, le fontes original es multo pauc. Il existe principalmente tres rationes pro isto:

  • Södergran evitava discuter su vita private in scriptura
  • un parte del material esseva destruite, o per Södergran mesme o per su matre
  • multe del personas qui habeva cognoscite Södergran esseva disperse per le revolution russe

Isto ha conducite al facto que le pauc documentos existente ha essite interpretate e reinterpretate.[158] Le labor es rendite ancora plus difficile per le facto que Södergran esseva un persona complexe qui, plure vices durante su vita, cambiava su punctos de vista e su stilo.

  1. ↑ Le nomine esseva coniate per Olof Enckell con le publication del quaderno.[21]

Referentias

[modificar fonte]
  1. ↑ Ström, pagina 188
  2. ↑ Ström, paginas 83–89
  3. ↑ Lönnroth et al., pagina 155.
  4. ↑ Rahikainen, Poeten och hennes apostlar, paginas 8–9
  5. 1 2 Rahikainen, Poeten och hennes apostlar, paginas 10–13
  6. ↑ Patrono:Webbref
  7. 1 2 3 4 5 6 Rahikainen: Poeten och hennes apostlar, paginas 22–23 Error de citation: Etiquetta <ref> invalide; le nomine "Rahikainen22" es definite plure vices con contento differente.
  8. 1 2 3 4 Rahikainen, Agneta (8 de novembre 2023). Edith Södergran Stjärnfangerskan, 14.
  9. 1 2 3 4 5 Ström, pagina 16
  10. ↑ Ström, pagina 17
  11. ↑ Ström, paginas 17–18
  12. 1 2 3 4 5 Rahikainen, Agneta (2014). Kampen om Edith: Biografi och myt om Edith Södergran, 184–185. ISBN: 978-951-52-3342-4. OCLC 881225201.
  13. ↑ Burman, Carina: Döden gjorde helgon av Edith Södergran. Svenska Dagbladet, 20 maio 2014. Consultate le 8 septembre 2015.
  14. ↑ Rahikainen, Poeten och hennes apostlar, pagina 122
  15. ↑ Rahikainen, Kampen om Edith, pagina 40
  16. 1 2 3 Rahikainen, Kampen om Edith, pagina 42
  17. ↑ Ström, pagina 134
  18. ↑ Rahikainen, Kampen om Edith, paginas 287–288
  19. ↑ Patrono:Webbref
  20. ↑ Ström, pagina 23
  21. 1 2 3 Rahikainen, Poeten och hennes apostlar, pagina 23 Error de citation: Etiquetta <ref> invalide; le nomine "Rahikainen23" es definite plure vices con contento differente.
  22. 1 2 3 Enckell, Olof (1961). Vaxdukshäftet: En studie i Edith Södergrans ungdomsdiktning. Helsingfors: Söderström.
  23. ↑ Witt-Brattström, Ebba (1997). Ediths jag: Edith Södergran och modernismens födelse. Stockholm: Norstedts, 20–46. ISBN: 91-1-971402-5.
  24. ↑ Patrono:Bokref
  25. 1 2 Patrono:Bokref
  26. ↑ Patrono:Bokref
  27. ↑ Patrono:Bokref
  28. ↑ Patrono:Bokref
  29. 1 2 Patrono:Bokref
  30. ↑ Patrono:Bokref
  31. 1 2 Patrono:Bokref
  32. ↑ Patrono:Bokref
  33. 1 2 Patrono:Bokref
  34. ↑ Patrono:Cita libro
  35. ↑ Patrono:Cita libro
  36. ↑ "Nina Ulmaja förminskar Edith Södergran till en modig rebelltjej" (svedese). Dagens Nyheter (2023-04-26). Consultate le 2023-05-23.
  37. ↑ Patrono:Bokref
  38. 1 2 Patrono:Bokref
  39. ↑ Patrono:Bokref
  40. ↑ Patrono:Bokref
  41. ↑ Patrono:Bokref
  42. ↑ Patrono:Bokref
  43. ↑ Ebba Witt-Brattström. "«Jag är lag i mig själv»" (svedese). Nordisk kvinnolitteraturhistoria. Consultate le 2021-05-18.
  44. 1 2 Patrono:Bokref
  45. ↑ Patrono:Bokref
  46. ↑ Patrono:Bokref
  47. 1 2 3 4 Patrono:Bokref Error de citation: Etiquetta <ref> invalide; le nomine "Rahikainen25" es definite plure vices con contento differente.
  48. ↑ Patrono:Bokref
  49. ↑ Patrono:Bokref
  50. ↑ Patrono:Bokref
  51. ↑ Patrono:Bokref
  52. 1 2 3 4 5 Patrono:Bokref
  53. ↑ Patrono:Bokref; Patrono:Bokref; Patrono:Bokref
  54. ↑ Patrono:Bokref
  55. ↑ Patrono:Bokref
  56. 1 2 Patrono:Bokref Error de citation: Etiquetta <ref> invalide; le nomine "Strom59" es definite plure vices con contento differente.
  57. 1 2 3 4 Rahikainen: Poeten och hennes apostlar, pagina 29
  58. 1 2 Rahikainen: Poeten och hennes apostlar, pagina 30. Vide etiam Witt-Brattström 1997, paginas 205–246 e Birgitta Holm, ”Edith Södergran och den nya kvinnan”, Tidskrift för litteraturvetenskap 1990, paginas 57–64.
  59. ↑ Ström, pagina 67
  60. ↑ Rahikainen: Kampen om Edith, pagina 121.
  61. ↑ Ström, paginas 72–73
  62. ↑ Ström, pagina 86
  63. ↑ Witt-Brattström, paginas 93–133.
  64. ↑ Witt-Brattström, paginas 139–164.
  65. 1 2 3 Ström, paginas 88–89
  66. ↑ Ström, pp. 90
  67. ↑ Rahikainen, Poeten och hennes apostlar, p. 31
  68. ↑ Rahikainen, Poeten och hennes apostlar, pp. 32–33
  69. 1 2 3 Rahikainen, Poeten och hennes apostlar, p. 33
  70. ↑ Lönnroth et al., p. 152.
  71. 1 2 Ström, p. 94
  72. ↑ Ström, p. 95
  73. ↑ Patrono:Bokref
  74. 1 2 Rahikainen, Poeten och hennes apostlar, p. 34
  75. ↑ Rahikainen, Poeten och hennes apostlar, pp. 34–35
  76. 1 2 Ström, pp. 103–104
  77. ↑ Patrono:Bokref
  78. ↑ Ström, p. 98
  79. ↑ Ström, pp. 98–99
  80. ↑ Ström, p. 97
  81. 1 2 Lönnroth et al., p. 151.
  82. ↑ Lönnroth et al., p. 153.
  83. ↑ Le position de Ekerwald es describite in Ström, p. 99
  84. ↑ Ström, p. 100
  85. ↑ Ström, p. 101
  86. ↑ Ulla Evers, «Det är makten, som darrar i min sko, det är makten, som rör sig i min klännings veck. Edith Södergran utmanar den manliga litterära hegemonin» (1998), p. 125. Citato in Rahikainen, Poeten och hennes apostlar, pp. 36–37
  87. ↑ Citato in Rahikainen, Poeten och hennes apostlar, pp. 36–37
  88. ↑ Ström, p. 121
  89. ↑ Rahikainen, Poeten och hennes apostlar, pp. 36–37
  90. ↑ Ström, pp. 131–132
  91. ↑ Rahikainen, Poeten och hennes apostlar, p. 40
  92. ↑ Rahikainen, Poeten och hennes apostlar, p. 41
  93. 1 2 3 4 Rahikainen, Poeten och hennes apostlar, p. 42
  94. ↑ Ström, pp. 138–140
  95. 1 2 Ström, p. 137
  96. ↑ Ström, pp. 138–139
  97. ↑ Rahikainen, Poeten och hennes apostlar, p. 43
  98. 1 2 3 Ström, p. 140
  99. ↑ Ström, pag. 141–142
  100. ↑ Ström, pag. 148
  101. ↑ Tideström, Edith Södergran, 1991 pag. 166–188; Olsson, Ediths brev 1973 (1955) pag. 11–43
  102. ↑ Ström, pag. 151
  103. ↑ Ström, pag. 152
  104. 1 2 3 4 Rahikainen, pag. 46
  105. ↑ Dagens Press, citate in Ström, pag. 153
  106. ↑ Ström, pag. 155
  107. ↑ Citate in Ström, pag. 155–156
  108. ↑ Ström, pag. 154
  109. ↑ Ström, pag. 157
  110. ↑ Ström, pag. 160–161
  111. ↑ Ström, pag. 163
  112. ↑ Rahikainen, pag. 47
  113. ↑ Rahikainen, p. 46–48
  114. ↑ Ström, p. 156–157
  115. ↑ Rahikainen, p. 47–48
  116. ↑ Rahikainen, p. 48
  117. ↑ Ström, p. 170–171
  118. ↑ Ström, p. 172–174
  119. ↑ Ström, p. 174–176
  120. ↑ Ström, p. 177
  121. ↑ Rahikainen, p. 51
  122. ↑ Elmer Diktonius, Brev (1995), p. 52, citate in Rahikainen, p. 51
  123. ↑ Södergran, Edith, Brev. Edith Södergrans samlade skrifter 2, Helsingfors: SSLS 1996, citate in Rahikainen, p. 51
  124. ↑ Rahikainen, p. 52
  125. 1 2 Ström, p. 178–180
  126. ↑ Edith Södergran, un spada in le lucta pro le futuro (Archivate 2015-12-23 al Wayback Machine) Patrono:Wayback, Elisabeth Brännström, Tidningen Kulturen, consultate le 22 decembre 2015
  127. 1 2 3 4 5 Rahikainen, p. 52–54
  128. ↑ Ström, p. 181–182
  129. ↑ Kritisk hyllning (Archivate 2015-12-23 al Wayback Machine) Patrono:Wayback, Elmer Diktonius, Tidskriften Ultra, Project Blue Mountain, Princeton University, consultate le 22 decembre 2015
  130. ↑ Ström, p. 182–183
  131. ↑ Ström, p. 185
  132. ↑ Ström, p. 185–187
  133. ↑ Ström, p. 187
  134. 1 2 3 4 5 Rahikainen, p. 55–56
  135. 1 2 3 Ström, p. 188
  136. ↑ Ström, p. 193
  137. ↑ Rahikainen, Kampen om Edith, p. 207
  138. 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 Rahikainen: Poeten och hennes apostlar, capitulo 4
  139. 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 Rahikainen, Poeten och hennes apostlar, capitulo 3. Le reception contemporanee – Le arte de esser mal comprendite
  140. 1 2 3 4 5 6 7 Ström, p. 190–191
  141. 1 2 3 4 Agneta Rahikainen, Poeten och hennes apostlar – En biomytografisk analys av Edith Södergranbilden (pdf), dissertation academic, Facultate de Humanitates, Universitate de Helsinki, 2014, p. 6–7 Error de citation: Etiquetta <ref> invalide; le nomine "Rahikainen6" es definite plure vices con contento differente.
  142. ↑ Le traduction espaniol es mentionate inter altere in Ana Paula Tavares: Salomes huvud (2014), Panta Rei
  143. ↑ Backman, Carita e Siv Storå: Åttio år – Edith Södergran – verk och reception (1996), Svenska litteratursällskapet i Finland
  144. 1 2 3 Bokskogen, paginas 165–170, Trygve Söderling, Söderstöms, 2006, ISBN: 951-52-2281-8
  145. ↑ Error de citation: Etiquetta <ref> invalide; nulle texto esseva fornite pro le refs nominate “Lönnroth et al., s. 155”.
  146. 1 2 3 Lillqvist, Holger: Avgrund och paradis, 2001, mentionate in Rahikainen, Poeten och hennes apostlar, pagina 16
  147. ↑ Brunner, Ernst: "Till fots genom solsystemen. En studie i Edith Södergrans expressionism", 1985
  148. ↑ Lillqvist, Holger: Avgrund och paradis, 2001, discutite in Rahikainen, Poeten och hennes apostlar, capitulo 4
  149. ↑ Rahikainen: Poeten och hennes apostlar, pagina 24
  150. ↑ Holmström, Roger: Hagar Olsson och den öppna horisonten, pagina 77, citate in Rahikainen, capitulo 4.
  151. ↑
  152. ↑ Landet som icke är – poemas de Edith Södergran (Archivate 2016-04-09 al Wayback Machine) Patrono:Wayback, Gothenburg Wind Orchestra, consultate le 29 martio 2016
  153. ↑ [(Archivate 2016-03-22 al Wayback Machine) Edith Södergran Patrono:Wayback, Minnesvärt.se, consultate le 29 martio 2016
  154. ↑ Själfull poesi av Edith Södergran, Allehanda, Lars Landström, consultate le 29 martio 2016
  155. ↑ Olsson 1955, Ediths brev, passim, vide specialmente paginas 37 e sequente e 87 e sequente in le edition de 1973
  156. ↑ Brunner, Till fots genom solsystemen, 1985, pagina 176
  157. ↑ Tideström 1991, pagina 141
  158. ↑ Rahikainen, Poeten och hennes apostlar, paginas 7–8

Fontes imprimite

[modificar | modificar fonte]
  • Brunner, Ernst (1985). Till fots genom solsystemen: en studie i Edith Södergrans expressionism. Stockholm: Bonnier. LIBRIS 7146984. ISBN: 91-0-046428-7.
  • Evers, Ulla (1992). Hettan av en gud: en studie i skapandetemat hos Edith Södergran = The heat of a god: a study of the theme of creation in the works of Edith Södergran, Skrifter utgivna av Litteraturvetenskapliga institutionen vid Göteborgs universitet, 0348-4653 ; 24. Göteborg: Litteraturvetenskapliga institutionen, Univ.. LIBRIS 7756427. ISBN: 91-86270-29-X.
  • (1999) "Avantgardet i öster – finlandssvensk modernism", Den svenska litteraturen. 3, Från modernism till massmedial marknad: 1920-1995 (in svedese). Stockholm: Bonnier, 151–156. LIBRIS 8233784. ISBN: 91-0-056775-2.
  • (2011) På fria villkor: Edith Södergran-studier, Skrifter utgivna av svenska litteratursällskapet i Finland, 0039-6842 ; 751. Helsingfors: Svenska litteratursällskapet i Finland. LIBRIS 12055082. ISBN: 978-951-583-222-1.
  • Rahikainen, Agneta (2014). Kampen om Edith: Biografi och myt om Edith Södergran. Schilds & Söderströms. ISBN: 978-951-52-3342-4.
  • Rahikainen, Agneta (2014). Poeten och hennes apostlar: En biomytografisk analys av Edith Södergranbilden, Diss., Helsingfors: Helsingfors universitet. ISBN: 978-952-10-9790-4.
  • Ström, Eva (1994). Edith Södergran, Litterära profiler, 99-1548962-5. Stockholm: Natur och kultur. LIBRIS 7229092. ISBN: 91-27-03527-1.
  • Södergran, Edith (1973). Ediths brev: brev från Edith Södergran till Hagar Olsson. Jakobstad: Schildts. LIBRIS 7844407. ISBN: 951-50-0040-8.
  • Tideström, Gunnar (1949). Edith Södergran. Helsingfors: Schildt. LIBRIS 2746214.

Lectura ulterior

[modificar | modificar fonte]
  • Ahlander, Dag Sebastian (2006). Fönster mot kosmos: En bok om Edith Södergran. Stockholm: Natur och kultur. LIBRIS 10162814. ISBN: 91-27-10591-1.
  • Ekelöf, Gunnar (1968). Edith Södergran: Studier. [Stockholm]: [Svenska akademien]. LIBRIS 646480.
  • Enckell, Olof (1961). Vaxdukshäftet: en studie i Edith Södergrans ungdomsdiktning. Stockholm: Wahlström & Widstrand. LIBRIS 365145.
  • Evers, Ulla (1982). Studier i Edith Södergrans lyrik. Göteborg: Univ., Litteraturvet. inst.. LIBRIS 9218713.
  • Hackman, Boel (2000). Jag kan sjunga hur jag vill: tankevärld och konstsyn i Edith Södergrans diktning. Helsingfors: Söderström. LIBRIS 8384936. ISBN: 951-52-1857-8.
  • Holmström, Roger (1995). "Från Södergran till Carpelan – några exempel på ‘experimentets tradition’ i finlandssvensk modernism", Festskrift till Johan Wrede 18.10.1995, SSLS 594. Helsingfors: Svenska litteratursällskapet i Finland, 139–144. LIBRIS 7903071. ISBN: 9515830184.
  • Lillqvist, Holger (2000). "Södergranreceptionen", Finlands svenska litteraturhistoria. Andra delen: 1900-talet. Uppslagsdel. Helsingfors–Stockholm: Svenska litteratursällskapet i Finland – Atlantis, 100–101. LIBRIS 2772714. ISBN: 91-748-6893-4.
  • Lindström, Maj-Britt (1970). "“Sången om oceanen” – revolution och sublimation", Festskrift till Olof Enckell 12.3.1970, SSLS 437. Helsingfors: Svenska litteratursällskapet i Finland, 203–213. LIBRIS 356133.
  • Poesifestivalen i Nässjö (1999). Om kärleken i nittiotalsdikten: Edith Södergran möter Karin Boye. Italiensk poesi. Jönköping: Konst- och kulturavd., Landstinget i Jönköpings län. LIBRIS 7797427. ISBN: 91-972522-7-1.
  • Rahikainen, Agneta (1993). "“Skada att Ni är en karl, med Hagar är det så fritt.” Edith Södergrans brev till Elmer Diktonius", Historiska och litteraturhistoriska studier 68, SSLS 581. Helsingfors: Svenska litteratursällskapet i Finland, 219–232. LIBRIS 3441962. ISBN: 9519018999.
  • Rahikainen, Agneta (2016). "Ett mått på berömmelse: Edith Södergran i översättning", Historiska och litteraturhistoriska studier 91, SSLS 807. Helsingfors: Svenska litteratursällskapet i Finland, 217–245. LIBRIS 19943183. ISBN: 978-951-58-3346-4.
  • Rahikainen, Agneta (2023). Edith Södergran: Stjärnfångerskan. Helsingfors: Schildts & Söderströms. ISBN: 978-951-52-6044-4.
  • Schoolfield, George C. (1995). "Blasting and Bombardiering: Tentative Suggestions on Edith Södergran’s ‘Visan från molnet’", Festskrift till Johan Wrede 18.10.1995, SSLS 594. Helsingfors: Svenska litteratursällskapet i Finland, 145–150. LIBRIS 7903071. ISBN: 9515830184.
  • Sigrell, Bo (2009). Att dikta sig fri från verkligheten: Tove Ditlevsen, Edith Södergran, Gunvor Hofmo. Möklinta: Gidlund. LIBRIS 11331504. ISBN: 978-91-7844-777-0.
  • Södergran, Edith (1993). Som en eld över askan: Edith Södergrans fotografier, Skrifter utgivna av Svenska litteratursällskapet i Finland, 582. ISSN 0039-6842. Helsingfors: Svenska litteratursällsk. i Finland. LIBRIS 7903060. ISBN: 951-583-000-1.
  • “Tema Edith Södergran” (1992). Horisont 39 (1). Vasa: Horisont. ISSN 0439-5530. LIBRIS 1313696.
  • Therman, Erik (1936). Edith Södergran. LIBRIS 3121901.
  • (1995) Two women writers from Finland: Edith Södergran (1892–1923) and Hagar Olsson (1893–1978): Papers from the Symposium at Yale University, October 21–23, 1993. Edinburgh: Lockharton Press. LIBRIS 6879060. ISBN: 1-874665-05-2.
  • Villalobos, Héctor Areyuna (1981). Edith Södergrans sista alster: Ett bidrag till studiet av några av de sista dikter som skaldinnan skrev mellan 1920 och 1923. Stockholms universitet. Litteraturvetenskapliga inst.. LIBRIS 12655793.
  • (2005) En väg leder vidare och stjärnorna är intensiva också här: 20 år med Edith Södergran-sällskapet. Helsingfors: Edith Södergran-sällskapet. LIBRIS 10138674. ISBN: 952-9185-53-7.
  • Willner, Sven (1994). Vandring i labyrint och andra essäer. Helsingfors: Söderström. LIBRIS 7846036. ISBN: 951-52-1498-X.
  • Witt-Brattström, Ebba (1995). "“Har icke denna skönhet legat död bland oss i tusen år?” Den poetiska kroppen hos Edith Södergran", Festskrift till Johan Wrede 18.10.1995, SSLS 594. Helsingfors: Svenska litteratursällskapet i Finland, 131–138. LIBRIS 7903071. ISBN: 951-58-3018-4.

Ligamines externe

[modificar | modificar fonte]