Damin
| Damin |
|---|
| instantia de: lingua artificial |
| subclasse de: Tangkic[*] |
|
|
Damin (Demiin in le orthographia practic de Lardil) es un registro de lingua ceremonial antea usate per le homines avanciate initiate del populos aboriginal Lardil (Leerdil in le orthographia practic) e Yangkaal del nord de Australia. Ambes populos habita insulas in le Gulf of Carpentaria, le Lardil sur Mornington Island, le insula le plus grande del Wellesley Islands, e le Yangkaal sur le Insulas Forsyth. Lor linguas pertine al familia de linguas Tangkic. Lardil es le plus divergente del linguas Tangkic, durante que le alteres es mutuamente comprehendibile con Yangkaal.
Nomine
[modificar | modificar fonte]Le parola Lardil Demiin pote esser traducite como 'esser silenciose'.
Historia
[modificar | modificar fonte]Origine
[modificar | modificar fonte]Le origine de Damin es poco clar. Le Lardil e le Yangkaal dice que Damin esseva create per un figura mythologic in le Dreamtime. Hale e collegas crede que illo esseva inventate per le ancianos Lardil; illo ha plure aspectos trovate in jocos linguistic circum le mundo, como transformer le occlusivos nasal como m e n in clics nasal, duple consonantes, e simile. Evans e collegas, post studiar le mythologia de ambe tribus, specula que il esseva le ancianos Yangkaal qui inventava Damin e lo passava al Lardil. Secundo Fleming (2017), "le characteristicas eccentric de Damin se disveloppava in un maniera emergente e non planificate in le qual phonationes paralinguistic conventionalisate deveniva semanticisate quando illos esseva ligate con un lingua signate employate per initiatos masculin de prime ordine".[1]
Uso ceremonial passate
[modificar | modificar fonte]Le Lardil habeva duo ceremonias de initiation pro homines, a saper luruku, que implicava circumcision, e warama, que implicava penile subincision. Il non habeva ceremonias pro feminas, ben que feminas jocava un rolo importante in iste ceremonias, specialmente in le ceremonia luruku.
Alicun vices se dice que Damin esseva un lingua secrete, ma isto es erronee proque il non habeva nulle tentativa de impedir que le membros non initiate del tribu Leerdil lo audissente. Tamen, illo esseva inseniate durante le ceremonia warama e, per consequente, in isolation del non initiate. Al minus un anciano es cognoscite, qui, ben que non essente subincisate, habeva un excellente dominio de Damin, ma isto pare esser un caso unic.
Le parolas lexical de Damin esseva organisate in campos semantic e vociferate al initiato in un singule session. Quando cata parola esseva annunciate, un secunde parlante dava su equivalente Lardil. Tamen, normalmente il prendeva plure sessiones ante que un novicio dominava le basics e poteva usar Damin apertemente in le communitate. Un parlante affirmava haber apprendite a parlar Damin in un singule session, ma de altere latere duo seniores warama admitteva que les mancava un firme commando del registro.
Un vice que Damin habeva essite apprendite, le parlantes era cognoscite como Demiinkurlda ("possessores de Damin"). Illes parlava le registro particularmente in contextos ritual, ma etiam in le vita secular quotidian, durante le foragiamento, sedente e faciente chascarrias, e simile.
Declino
[modificar | modificar fonte]Le traditiones cultural del Lardil e Yangkaal ha essite in declino per plure decennios, e le linguas Lardil e Yangkaal es quasi extinguite. Le ultime ceremonia warama esseva celebrate in le annos 1950, assi hodie Damin non es plus in uso ni per le Yangkaal ni per le Lardil.
Tamen, recentementePatrono:When un revivification de traditiones cultural ha comenciate, e luruku ha essite celebrate. Remane a vider si le ceremonias warama sera etiam reactivate.
Phonologia
[modificar | modificar fonte]Vocales
[modificar | modificar fonte]Le parolas Damin habeva tres del quatro pares de vocales de Lardil, [a, aː, i, iː, u, uː]; le quarte, color-codificate [æ, æː] (scribite "e", "ee" in le orthographia practic), se trova solmente in suffixos grammatical derivate de Lardil.
| Anterior | Central | Posterior | |
|---|---|---|---|
| Alte | Patrono:IPA link Patrono:IPA link | Patrono:IPA link Patrono:IPA link | |
| Basse | (e Patrono:IPAblink) (ee Patrono:IPAblink) | Patrono:IPA link Patrono:IPA link |
Es possibile que in parolas monosyllabic le distinction inter vocales longe e breve es conditionate. Vide #Phonotactica infra.
Consonantes
[modificar | modificar fonte]Damin esseva le sol lingua con clics fora de Africa,[2] ben que clics lexical occurre alsi alterubi in jocos linguistic como rimos infantil chinese. Multe consonantes es "rearticulate", significante que le release es repetite.[3] In le parola j2iwu (etiam scribite jjiwu), per exemplo, le consonante j es articulate duo vices: [t̠ʲ\t̠ʲiwu], que per se mesmo pote mesmo sonar como [t̠ʲit̠ʲiwu].[4] Damin usava solmente alicun del consonantes del Lardil quotidian (que es tote pulmonic), ma illos esseva augmentate per quatro altere airstream mechanisms: lingual ingressive (le clics nasal), glottalic egressive (un ejective velar), pulmonic ingressive (un fricative lateral aspirate), e lingual egressive (un "spurto" bilabial). Mismo alicun del consonantes egressive pulmonic es exotico pro le contexto australian: fricativas, nasales surde, trillos bilabial, e affricatas uvular.
Le consonantes de Damin, in le orthographia practic e equivalentes IPA, esseva le sequente:[5][lower-alpha 1]
Le consonantes Lardil rd, rn, rl, m, n, l, r (color-codificate) se trova solmente in suffixos grammatical de Lardil usate in Damin, si illos occurre al tote; Damin plus forte pote replaciar multes de istes con un morphologia plus simple.
Il non ha distinction alveolar–retroflexe apical in le parolas radical de Damin, con le apparente exception del clics.[9] In Lardil, le distinction es neutralisate a apico-domal in position initial de parola, ma in Damin illo es neutralisate a alveolar apical in tote le positiones. Tamen, un contrasto pote occurer quando suffixos Lardil es addite al radices Damin.[8]
L* es describite como "ingressive con release egressive glottalic".[3]
pf es transcribite [pɸ] ma "es possiblemente un alterno pre-stopped" de f.[3]
Alicun del consonantes listate supra occurre solmente in gruppos. /n̺/ occurre solmente como coda.
Phonotactica
[modificar | modificar fonte]Le gruppos de consonantes Damin al initio de un parola es p'ny [ʘ↑n̠ʲ], p'ng [ʘ↑ŋ], fny [ɸn̠ʲ], fng [ɸŋ], fy [ɸj], pr2y [ʙ\ʙj], thrr [t̻ɾ]. Parolas in Lardil normal pote non comenciar con un gruppo. Tamen, Lardil ha plure gruppos in le medio de parolas, e multes de istes non se trova in parolas Damin, proque Damin permite solmente n [n̺] e rr [ɾ] in un coda de syllaba. Le gruppos medial de trunco Damin atestate es rrd, rrth, rrk, rrb, jb,[10] ben que le j de jb non es aliter permittite in position de coda. Altere gruppos, como nasal–stoppa, es producite per suffixos grammatical de Lardil, e de facto le suffixo future es -ngkur, que produce un gruppo de tres consonantes post un coda, como in wijburrngkur 'ligna pro foco.(sardo)'.
Hale & Nash postula que le forma minime de syllaba Damin es CVV o CCV. (In Lardil il es CVV.) Parolas que illes transcribe como CV monosyllabic es restringite a casos ubi C es k', ng*, l* ([kʼ], [ŋ̊], [ɬ↓ʔ]), suggerente que istes es consonantes complexe, possiblemente subjacentemente rearticulate k2, ng2, l2 (/k\k, ŋ\ŋ, l\l/, plus tosto como [ɕ] es un realisation alternative de j2 /t̠ʲ\t̠ʲ/ e como thrr [t̻ɾ] poterea esser analysate como d2 /t̺\t̺/). (Nota tamen que alicun transcriptiones non registra parolas CV, con CVV in su loco.)[11] In parolas polysyllabic e composotos, tamen, vocales longe e breve pare contrastar, con un par minimal registrate essente didi 'afficer/ferir' vs diidi 'agir'[12] (como in 'taliar' ligna pro foco vs 'colliger' ligna pro foco).[13]
Con solmente circa 200 radices in Damin, non tote le consonantes occurre ante tote le tres vocales. Tamen, como plure consonantes e gruppos de consonantes es atestate solmente de un singule radice, il debe haber vacuos accidental, e non es clar que ulle vacuo es debite a constraintas phonotactic.
Morphologia e lexico
[modificar | modificar fonte]Damin habeva un lexico multo plus restringite e generic que le lingua quotidian. Con solmente circa 200 radices lexical, cata parola in Damin representava plure parolas de Lardil o Yangkaal. Illo habeva solmente duo pronomines (n!aa "me" (ego) e n!uu "non me" (alter)), per exemplo, comparate al dece-nove de Lardil, e usava kurri 'non' como un prefixo antonymic (j2iwu "parve", kurrij2iwu "grande").
Grammaticalmente, le registros Damin del Lardil e Yangkaal usa tote le morphologia grammatical de those linguas, e per consequente es largemente simile, ben que illo non emplea le alternationes phonologicamente conditionate de illa morphologia.
Damin es parlate per replaciar le radices lexical del Lardil ordinarie con parolas Damin. A parte un nivellation de allomorphos grammatical, le grammatica remane le mesme.
Alicun vocabulario:[14]
- n!aa 'ego', n!uu 'alter'
- kaa 'ora', kaawi 'non ora'
- l*i 'pesce ossee', thii 'elasmobrancho'
- ngaajpu 'humano', wuujpu 'animal', wiijpu 'ligno' (incl. plantas lignose), kuujpu 'petra'
- m!ii 'alimento vegetal', wii 'carno/alimento',[lower-alpha 2] n!2u 'liquido', thuu 'mammal maritim', thuuwu 'mammal terrestre'
- didi 'ferir (afficer nocivemente)', diidi 'agir', kuudi 'vider', kuuku 'audir, sentire', yiidi 'esser (in un loco)', wiiwi 'arder', wiidi 'lancear', ngaa 'morir, putrefacer', fyuu 'cader; le directiones cardinal'
- n!aa thuuku 'puncto sur corpore', wii 'superficie sur corpore', nguu 'capite', k'uu 'oculo', nguuwii 'mano, pede'
- thuuku 'un, altere; loco', kurrijpi 'duo; hic, proxime; curte'
Derivation antonymic con kurri 'non':
- j2iwu 'parve', kurrij2iwu 'grande' (non parve)
- thuuku 'un', kurrithuuku 'multe' (non un)
- kurrijpi 'curte', kurrikurrijpi 'longe' (non curte)
- kawukawu 'legere', kurrikawukawu 'pesante' (non legere)
Referentia specific require paraphrasar. Per exemplo, un sandpiper es appellate un 'creature que brula personas' (ngaajpu wiiwi-n wuujpu 'human brular-(sardo) animal') in referentia a su rolo como un character in le Historia del Serpente de Arcocelo, durante que un axia de ligno es 'ligno que (negativemente) affice mel' (m!iwu didi-i-n wiijpu 'mel afficer-(sardo) ligno')
Il ha alicun suggestion de morphologia interne o composition, como suggerite per le patrones in le lista de parolas supra. Per exemplo, m!iwu '(native) alveo de abelles, mel' e wum!i 'sp. crabo de fango' pote deriver de m!ii 'alimento' e wuu 'conchilia de fango'.Patrono:Clarify
Notas
[modificar | modificar fonte]- ↑ Fleming (2017), pp. 1–18.
- ↑ Traill, Anthony. Click languages | Clicks, Khoisan, Bushmen | Britannica (in anglese).
- 1 2 3 Hale & Nash (1997), pp. 252.
- ↑ McKnight (1999), p. 254.
- ↑ Hale & Nash (1997), pp. 247–259.
- ↑ Hale & Nash (1997), pp. 252, 258.
- ↑ Hale & Nash (1997), pp. 258 fn.
- 1 2 McKnight (1999), p. 27.
- ↑ In tentar simplificar le inventario de consonantes, Hale & Nash nota que le clics alveolar e retroflexe de Damin 'non es securemente documentate' como sonos distincte.
- ↑ Hale & Nash (1997), p. 255.
- ↑ Hale & Nash (1997), pp. 257, fn 9.
- ↑ Hale & Nash (1997), pp. 248.
- ↑ McKnight (1999), p. 143.
- ↑ Hale & Nash (1997), pp. 248–249.
Referentias
[modificar | modificar fonte]Fontes
[modificar | modificar fonte]- Fleming, Luke (2017). “Artificial language, natural history: Speech, sign, and sound in the emergence of Damin”. Language & Communication 56: 1–18. doi:.
- Patrono:Cite encyclopedia
- McKnight, D. (1999). People, Countries and the Rainbow Serpent.
Lectura additional
[modificar | modificar fonte]- Dixon, R. M. W. (1980). The Languages of Australia.
- Hale, K. (1973). Deep-Surface Canonical Disparities in Relation to Analysis and Change.
- “Understanding Isolation and Change in Island Human Populations through a Study of Indigenous Cultural Patterns in the Gulf of Carpentaria” (1 de januario 2006). Transactions of the Royal Society of South Australia 130 (1): 29–47. doi:. Bibcode: 2006TRSAu.130...29M.
Ligamines externe
[modificar | modificar fonte]- (Archivate 2012-07-16 al Wayback Machine)
Patrono:Australian Aboriginal languages Patrono:Constructed languages
- 1 2 Le symbolos IPA usate per Hale & Nash non es sempre clar sin le description accompanyante in le texto, e alicun vices mesmo con illo contexto. Per exemplo, j2 es describite como un j Lardil rearticulate (vide etiam McKnight 1999: 254), ma etiam alternativemente como un fricative sonore, que tamen es transcribite como un fricative surde Patrono:Angbr IPA, es un vetere littera pro Patrono:Angbr IPA. Le litteras IPA pro un clic nasal palatal, Patrono:Angbr IPA, es usate pro lo que es describite como "apico-domal" rn!, forsan proque clics retroflexe non habeva un symbole proprie in IPA al epocha. p' es transcribite e etiquettate 'ejective', ma etiam transcribite como un clic egressive, e in le texto es clarificate como essente "producite con pression velar (non laryngee) augmentate."[6] Le transcription dual in lor carta IPA suggere que illes parla de duo allophonos. Nota que le clics nasal es simplemente etiquettate 'nasales', secundo lor analyse phonologic.
- ↑ plus generalmente, ulle alimento amorphe; etiam alimento in le abstracto
<ref> pro un gruppo con nomine “lower-alpha”, ma nulle etiquetta <references group="lower-alpha"/> correspondente ha essite trovate.