Conquesta roman del Peninsula Iberic
On cognosce como conquista roman del Peninsula Iberic le periodo historic comprendite inter le desembarco romano in Ampurias (218 a. C.) e le conclusion del conquista romana del Peninsula Iberic al fin del guerras cantabric per Cesare Augusto (19 a. C.), assi como le factores historic que forma iste periodo.
Introduction
[modificar | modificar fonte]Ja ante le Prime Guerra Punic, inter le seculos 8 e 7 a. C., le phenicios —e postea le cartaginesos— haberea facite acto de presentia in le parte sud del peninsula iberic e in le zona del Levante, al sud del Ebro. Illes se assentava per iste costas in un grande numero de installationes commercial que distribuiva per le Mediterraneo le minerales e altere recursos del Iberia preromano. Iste installationes, constituite principalmente per magazinos e embarcaderos, permitteva non solmente le exportation, ma etiam le introduction in le Peninsula de productos fabricate in le Mediterraneo oriental, lo que habeva le effecto secundari del adoption per parte del culturas autoctone peninsular de certe characteristicas oriental.
Anque circa le seculo 7 a. C., le grecos fundava lor prime colonias in le costa nord del Mediterraneo peninsular proveniente de Massalia (Marsella), fundante citates como Emporion (Ampurias) o Rhode (Rosas), durante que alsi diseminava per tote le litoral centros de commercio, ma non con le intention de fundar nove polis. Parte del peso commercial greco, tamen, esseva portate per le phenicios, qui commercava in le Peninsula con articulos de e a destinate a Grecia.
Como potentia commercial in le Mediterraneo occidental, Cartago expandeva su interesse usque al insula Sicilia e le sud de Italia, lo que prestemente deveniva molestia pro le incipiente potentia que se leva de Roma. Finalmente, iste conflictu de interesse economic (non territorial, proque Cartago non se habeva demonstrato como un potentia invasor) desembocava in le appellate guerras punic, del qual le prime non finiva que con un armistitio instabile, habente create un animositate inter ambe culturas que conduceva al secunde guerra punic, que finiva 12 annos plus tarde con le dominio effective de Roma super le Levante e le sud peninsular. Postea, Cartago subiva le decisiv defeat in Zama que la eliminava del scena historic.
Malgrado que Roma se imponeva super le potentia rival del Mediterraneo, illa prendeva ancora duo seculos pro dominar completemente le peninsula iberic, ganiante con su politica expansioniste le inimicitate del practica totalitate del populos interior. On considera que le abusos a qui iste populos esseva subiecte desde le initio esseva in grande parte responsabile pro le forti sentimento antirromano de iste nationes. Post annos de cruente guerras, le populos autoctone de Hispania esseva finalmente subjugate per le pressa militar e cultural romano, disapperiente in iste processo de choque cultural, tamen non sin antes lassar le exemplo indelebile de un feroc resistentia contra un inimico multo superior.